InfoNu.nl > Nieuws uitgelicht… > Mens en samenleving > Handenschudden weigerende moslim docente terecht ontslagen

Handenschudden weigerende moslim docente terecht ontslagen

Handenschudden weigerende moslim docente terecht ontslagen Een docente economie van het Vader Rijn College in Utrecht die haar mannelijke collega's geen hand meer wilde geven, is terecht ontslagen, zo oordeelde de Centrale Raad van Beroep op 7 mei 2009. Op 7 november 2006 oordeelde de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) dat het VMBO-college niet van een moslimdocente mag eisen dat ze handen schudt. Een uitspraak van de Commissie Gelijke Behandeling is echter niet bindend, die van de rechter wel.

Zaak 2006-220

De docente was sinds 1 augustus 2005 als docente economie werkzaam op de desbetreffende school. Na de zomervakantie in 2006 deelde zij aan al haar collega’s per mail mede dat zij vanwege haar geloofsovertuiging mannen in het vervolg geen hand meer wenste te geven. De directeur vond dit besluit niet verenigbaar met het docentschap op de school en ze werd naar huis gestuurd. De kwestie werd vervolgens voorgelegd aan de CGB. Zaak 2006-220 was geboren en zou veel reacties in de samenleving en in de politiek losmaken.

Etnocentrisme

Er is volgens het oordeel van de CGB “indirect onderscheid [gemaakt] op grond van godsdienst bij de arbeidsomstandigheden door de eis te stellen aan medewerkers om bij het begroeten van anderen, ongeacht geslacht, een hand te geven.” [1] De twee argumenten die de school aanvoerde als rechtvaardigingsgrond van hun eis, werd door de commissie afgewezen.

De VMBO-school heeft 710 leerlingen. De meerderheid daarvan bestaat uit allochtonen van wie het grootste deel van Marokkaanse en Turkse afkomst is. De school streeft een respectvolle omgang na en is van mening dat er vanwege de verschillende godsdienstige en culturele achtergronden van de leerlingen duidelijkheid moet bestaat over de omgangsvormen. De Nederlandse omgangsvormen zijn daarbij het uitgangspunt. Handen schudden is in Nederland zo’n omgangsvorm en iedereen moet bereid zijn elkaar de hand te schudden. De commissie is echter van mening dat “het nastreven van respectvolle omgang met behulp van een uniforme begroetingswijze die niet door iedereen als respectvol wordt beschouwd, niet geschikt [is] om die respectvolle omgang te bereiken.”[2]

Volgt u het nog? Ik niet, want we kunnen deze redenering ook tegen de docente gebruiken: hoe denkt zij een respectvolle omgang te bereiken als zij geen respect toont voor de gangbare omgangsvormen? Volgens de commissie zijn er verschillende manieren van respectvolle begroeting. Handen schudden is slechts één manier en is het niet zo dat de school in hun omgangscode afstand neemt van etnocentrisme? Dat verhoudt zich niet tot de eis om Nederlandse gedragsregels in acht te nemen. De commissie legt hier de vinger op een ogenschijnlijke tegenstrijdigheid. Maar ook hier geldt: getuigt het niet van 'etnocentrisme' van de kant van de docente om de voorkeur te geven aan de omgangsvormen van de religieuze groep waar zij deel van uitmaakt en de gebruikelijke omgangsvormen af te wijzen?

Klaarstomen voor de arbeidsmarkt

De VMBO-school droeg nog een tweede argument aan. De school moet de overwegend allochtone leerlingen klaarstomen voor de arbeidsmarkt. Deze leerlingen hebben dikwijls een achterstand en velen van hen krijgen te maken met discriminatie bij het zoeken van een stageplek of een betaalde baan. Het is voor hen beslist geen sinecure om een plek te verwerven op de arbeidsmarkt. Het is daarom van belang dat deze leerlingen de in Nederland gebruikelijke omgangsvormen leren, zodat ze weten hoe ze zich moeten gedragen in allerlei sociale situaties zoals een sollicitatiegesprek. Docenten hebben hierin een belangrijke voorbeeldfunctie. De commissie stelde echter dat “sectoren van de arbeidsmarkt vaak hun eigen gebruiken” kennen. Bovendien bestaat Nederland, net als de school, uit mensen van diverse pluimage. De commissie stelde daarom dat het goed is dat leerlingen worden voorbereid op de (gebruikelijke omgangsvormen op de) arbeidsmarkt, maar dat het “moeilijk [is] in te zien waarom uniform gedrag van het docentencorps daartoe een geschikt middel is.” Het advies van de commissie is duidelijk een schrijftafeladvies. De commissie ziet niet in dat een leraar of docent een (ped)agogische taak heeft en een belangrijke voorbeeldfunctie vervult voor de leerlingen.

Omgangsvormen

Dat Nederland mensen uit een groot aantal verschillende culturen herbergt, is een niet te loochenen feit. Dat neemt echter niet weg dat de school de leerlingen de algemeen gebruikelijke fatsoensregels en omgangsvormen moet bijbrengen: Zeg ‘u’, spreek met twee woorden, kijk een ander in de ogen aan en schud de hand bij kennismaking. Dat ze dat in sommige sectoren niet doen, dat zal best. Maar we moeten niet uitgaan van de uitzonderingen, maar van de algemene regel. De leerlingen moeten de gedragsregels en omgangsvormen van de dominante cultuur aangereikt krijgen, ze moeten immers weten hoe ze zich in deze samenleving moeten bewegen. De meeste werkgevers zullen weinig op hebben met sollicitanten die weigeren een hand te geven, ook al doen ze dat ‘met alle respect’ of die niet weten hoe ze zich moeten voorstellen.

Aanpassen

Etiquettedeskundige Reinildis van Ditshuyzen zegt over deze kwestie dat voor de omgangsvormen die binnenshuis gelden men zou moeten vasthouden aan de regel: ‘de gastheer bepaalt’. Over de gedragingen buitenshuis zegt ze: “Het is beleefd om je aan te passen aan de gewoontes van het land waar je bent. En Nederlanders schudden elkaar nu eenmaal de hand.”[3] Deze opvatting heeft oude papieren. We treffen haar reeds bij Paulus aan - weliswaar in een geheel andere context en met de bedoeling om mensen voor het evangelie te winnen - als hij zegt, vrij vertaalt, dat hij de Joden een Jood is geworden en de Grieken een Griek.

Consequenties aanvaarden

De Centrale Raad van Beroep oordeelde als volgt in deze zaak:

  • "De Raad neemt daarbij in aanmerking dat de geloofsuiting waarvoor bescherming wordt verlangd zich in de openbaarheid manifesteert en dat daarbij anderen zijn betrokken. De weigering om in voorkomende gevallen een hand te geven en de redengeving die betrokkene daarvoor geeft - zij ervaart het schudden van handen met volwassen mannen vanuit haar geloofsovertuiging als seksuele intimidatie - kan door de ander als confronterend en onaangenaam worden ervaren en de onderlinge relaties onder druk zetten. In het geval van betrokkene doet zich dit niet alleen voor bij mannelijke collega’s en bij leerlingen, voor wie betrokkene een voorbeeldfunctie heeft, maar ook extern, bij ouders en derden die bij de school zijn betrokken. Ten opzichte van deze laatste groepen is de leerkracht in de eerste plaats de vertegenwoordiging van de school en aldus bezien ziet de begroetingsregel direct op de wijze van functievervulling van de ambtenaar. In de gegeven omstandigheden is de Raad van oordeel dat een zo veel groter gewicht toekomt aan het belang van de school om ter voorkoming van segregatie en ter bevordering van de duidelijkheid in een multiculturele schoolgemeenschap uniformiteit op de wijze, zoals dat is gebeurd, te stellen boven diversiteit, dat de uniformiteit in begroetingswijze passend en noodzakelijk is te achten."[4]

De docente zal de consequenties van haar zelfverkozen geloof en het daarbij behorende stelsel van strenge regels moeten aanvaarden. De Raad is helder: haar geloofskeuze mag niet ten koste gaan van het belang van de (openbare) school, te weten het voorkomen van segregatie en het bevorderen van de duidelijkheid in een multiculturele schoolgemeenschap.

Noten:
  1. Commissie Gelijke Behandeling (CGB) Dossiernummer: 2006-0497 (http://www.cgb.nl/opinion-full.php?id=453056503)
  2. Ibid
  3. Algemeen Dagblad, 10 november 2006
  4. LJN BI2440, Centrale Raad van Beroep, 07/5747 AW + 07/5802 AW + 07/6021 AW t/m 07/6024 AW (http://jure.nl/BI2440)

Lees verder

© 2009 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat zijn de vijf zuilen van de islamWat zijn de vijf zuilen van de islamDe islam is het op een na grootste geloof na het christendom dat op nummer 1 staat. De koran is het heilig boek van de i…
De vijf pilaren van de islamBinnen de islam worden een aantal fundamenten genoemd waarop deze religie gebouwd is. Met de intentie de moslimgemeensch…
Wahhabisme en ExtremismeWahhabisme is een extreme stroming binnen de Islam, die haar oorsprong vindt in de achtiende eeuw. Het koninkrijk Saoudi…
Hoe word je moslim?Hoe word je moslim?Ben je helemaal overtuigd van de Koran en is er geen andere waarheid dan de islam? Dan kun je ervoor kiezen moslim te wo…
Als moslim(a) uit de kast!Als moslim(a) uit de kast!Ieder jaar wordt er op 11 oktober de Coming-Outdag (Engels: Coming Out Day) gevierd. Hierbij wordt aandacht geschonken a…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Martin Sulman
  • Commissie Gelijke Behandeling (CGB) Dossiernummer: 2006-0497 (http://www.cgb.nl/opinion-full.php?id=453056503)
  • Algemeen Dagblad, 10 november 2006
  • LJN BI2440, Centrale Raad van Beroep, 07/5747 AW + 07/5802 AW + 07/6021 AW t/m 07/6024 AW (http://jure.nl/BI2440)

Reageer op het artikel "Handenschudden weigerende moslim docente terecht ontslagen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 26-08-2015
Rubriek: Nieuws uitgelicht…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Islam
Bronnen en referenties: 4
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!