InfoNu.nl > Nieuws uitgelicht… > Mens en samenleving > Gevolgen van een Brexit: wanneer de Britten de EU verlaten

Gevolgen van een Brexit: wanneer de Britten de EU verlaten

Gevolgen van een Brexit: wanneer de Britten de EU verlaten Onder druk van eurosceptische partijen wordt er in 2017, of zelfs eerder, een referendum gehouden over de rol van het Verenigd Koninkrijk in de Europese Unie. Premier David Cameron wenst de datum van het referendum te vervroegen. Het scenario waarbij de Britten de EU zouden verlaten wordt aangeduid met de term Brexit. Een afscheiding van de Europese Unie zou zware gevolgen hebben voor zowel het Verenigd Koninkrijk als Europa, maar wat zijn deze juist?

Toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de Europese Unie

In 1951 sloeg het Verenigd Koninkrijk de uitnodiging af om stichtend lid te worden van Europese gemeenschap voor kolen en staal. Nadat hun eigen economie later in het slop geraakte, probeerden ze alsnog lid te worden in 1961. Deze applicatie werd echter tot tweemaal toe gevetood door Charles De Gaulle, toenmalig president van Frankrijk. Een decennium later, in 1973 om precies te zijn, maakt ze deel uit van de Europese economische gemeenschap, de voorloper van de EU. In 1992 wordt het VK stichtend lid van de Europese Unie. Sinds de oprichting van de Europese Unie heeft nog geen enkel lid de unie verlaten.

Aandeel van het Verenigd Koninkrijk in de EU

Een simpele blik op enkele belangrijke cijfers leert ons dat het VK een grote speler is in de Europese Unie.

Export EU

BBP EU

Populatie EU

Stemrecht in de Raad


Meer dan een tiende van de export in de EU wordt geproduceerd door de Britten. Hun BBP (Bruto Binnenlands Product) zorgt voor een zesde van het BBP binnen de Europese Unie. Bijna 65 miljoen Britten vormen samen net geen 13 procent van de populatie binnen de EU. Het verdrag van Nice, dat op 1 februari 2003 in werking is getreden, heeft de procedure van het stemmen binnen de Raad van Europese Unie aangepast. Het Verenigd Koninkrijk heeft onder dit systeem 8,4 procent van de stemmen in handen. Het land staat hier op gelijke voet met Duitsland, Italië en Frankrijk. Een voorstel door de Europese Commissie wordt aanvaard bij 50% of meer van de stemmen als er een meerderheid is van de landen.

Argumenten voor en tegen een Brexit

Voor

Bepaalde stemmen binnen de politieke elite wijzen op het feit dat de Europese Unie steeds meer zijn greep legt op binnenlands beleid. Zij benadrukken de soevereiniteit van de staten. Volgens hen zal het Verenigd Koninkrijk beter varen wanneer ze hun beleid kunnen vormen met minder inmenging van de EU. Het VK zou zijn eigen migratiebeleid kunnen uitstippelen, iets waar grote delen van politieke klasse en de bevolking achter staan. Het Verenigd Koninkrijk heeft altijd al een eerder sceptische houding gehad ten opzichte van de EU. Sommige politici mikken op electorale winsten door het anti-Europa thema aan te halen bij de bevolking. Sommigen zeggen dat er ook minder red tape (te veel regulatie) zou zijn, wat de economie ten goede zou kunnen komen.

Tegen

De meeste economen voorspellen dat een Brexit negatieve economische gevolgen zou hebben voor zowel het Verenigd Koninkrijk als de rest van Europa. Een afscheiding zou bovendien een kettingreactie in gang kunnen zetten waarbij andere lidstaten de EU willen verlaten. Militair zou Europa nadelen ondervinden van het verlies van een sterk militair apparaat als het Verenigd Koninkrijk. Voor het land zelf spelen deze laatste twee argumenten natuurlijk minder. De financiële sector zou mogelijk nadelen kunnen ondervinden wanneer het VK de unie zou verlaten, vooral Londen zou hierdoor getroffen kunnen worden. Er is ook bezorgdheid over de verandering van diplomatieke relaties na zo een aardverschuiving binnen de Europese politiek.

Economische gevolgen

Gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk

Hoewel zoiets natuurlijk heel moeilijk te berekenen is, menen de meeste studies dat de economische gevolgen van een afscheiding negatief zouden zijn voor het Verenigd Koninkrijk. Een studie die Noorwegen als voorbeeld neemt, stelt dat Noorwegen 6% productiviteitswinsten gemist heeft door geen deel te worden van de Europese Unie. Dit zou voornamelijk het gevolg zijn van lagere concurrentie binnen het land. Het is dus zeker mogelijk dat ook het Verenigd Koninkrijk productiviteitsverliezen zal lijden. Aangezien Londen behoort tot de meest belangrijke financiële centra van de wereld, vloeien vele buitenlandse investeringen in het Europese continent langs het Verenigd Koninkrijk. Zouden deze investeringen opdrogen dankzij een exit, dan heeft dit negatieve gevolgen zowel voor de Britse financiële sector als voor het Europese vasteland. Het VK zou hogere tarieven moeten betalen wanneer het exporteert naar Europese lidstaten, één van de voordelen van de EU is namelijk de ééngemaakte markt waar zo goed als geen importtarieven bestaan. Dit zou negatieve gevolgen kunnen hebben op de export van VK naar de Europese lidstaten. Voor veel kapitaalintensieve sectoren is het Verenigd Koninkrijk tegelijk een bron van financiële middelen dankzij het bestaan van the City (het handelscentrum in Londen) en een toegang naar de grote Europese afzetmarkt. Wanneer één van beide zou wegvallen, kan het een negatief effect hebben op de aanwezigheid van multinationals. Ook de aandelenmarkt zou negatief kunnen reageren op het nieuws.

Gevolgen voor Europa

Europa zou ook nadelen ondervinden van het verliezen van zo'n belangrijke economische macht. Het BBP van de Europese Unie zou met 17 procent krimpen. Ook zouden ze de jaarlijkse bijdrage van 11 miljard euro voelen in de Europese begroting. Bovendien zouden Europese lidstaten mogelijks minder toegang hebben tot kapitaal via de financiële centra uit het Verenigd Koninkrijk. Ook de beurs zou slecht kunnen reageren op het nieuws van een Brexit. De Europese Unie zou minder slagkracht kunnen hebben bij het onderhandelen van handelsakkoorden en zo belangrijke investeringen en handelsopportuniteiten mislopen. Europese exporteurs zouden hogere tarieven moeten betalen op hun exportproducten naar het VK, wat voor minder handel kan zorgen.

Politieke gevolgen

Besmettingsgevaar

Een afscheiding van het Verenigd Koninkrijk zou zowel intern als extern een kettingreactie kunnen veroorzaken. Andere lidstaten zouden, aangezien het de eerste keer zou zijn dat een land uit de EU stapt, een voorbeeld hebben van hoe dat precies in zijn werk gaat. Lokale eurosceptische politici zouden het voorbeeld van een Brexit kunnen aanhalen bij hun kiezers om op te roepen tot aan afscheiding. Zo zouden andere landen mogelijks ook uit de EU stappen, iets wat de Europese Unie zelf helemaal niet wenst. Intern zou het ook voor heel wat opschudding kunnen zorgen. Schotland en Ierland zouden mogelijks hun roep om onafhankelijkheid kunnen versterken.

Diplomatieke slagkracht

De diplomatieke invloed van zowel de EU als het VK zou kunnen verminderen. De Britten zouden minder te zeggen kunnen hebben op het wereldtoneel omdat ze geïsoleerder zouden staan. Aan de andere kant zouden ze hun banden met Amerika sterker kunnen aanhalen, maar deze zijn altijd al sterk geweest. Het verliezen van de mogelijkheid om een deel van het beleid te bepalen voor de ongeveer 740 miljoen Europeanen, zal hun diplomatieke macht doen afnemen. Ook Europa zou nadelen ondervinden. Het Verenigd Koninkrijk heeft immers veel invloed in Amerika, Australië en zijn oude kolonies. Bovendien zijn ze op militair vlak geen onbelangrijke stem dankzij hun geavanceerde militaire apparaat.

Militaire gevolgen

Kernmacht

Het Verenigd Koninkrijk is behalve een permanent lid van de VN-veiligheidsraad ook een kernmacht. Het bezit ongeveer 160 parate kernladingen en het arsenaal heeft een maximum afstand van 12.000 km. In 2006 werd er onder Tony Blair zelfs begonnen aan de ontwikkeling van nieuw onderzoek naar nucleaire wapens. De atoombommen bevinden zich voornamelijk op duikboten van de Engelse marine. Officieel zijn er slechts vijf landen die nucleaire wapens mogen bezitten vanwege het non-proliferatie verdrag. Dit verdrag stuit de verspreiding van nucleaire wapens over de wereld. Behalve deze vijf grootmachten (VS, Rusland, VK, Frankrijk, China) bezitten vermoedelijk ook India, Pakistan, Noord-Korea en Israël kernwapens. Een breuk tussen het VK en Europa zou er dus voor zorgen dat er nog maar één land van de Europese Unie kernwapens heeft, namelijk Frankrijk (+-300 ladingen). Bovendien heeft het VK de op zesde na grootste uitgaven voor hun militaire apparaat, tot 62 miljard euro per jaar.

VN-veiligheidsraad

Diezelfde kernmachten zijn ook de permanente leden van de VN-veiligheidsraad (VS, Rusland, VK, Frankrijk en China). Een permanent lid van de veiligheidsraad heeft veto stemrecht. Dit wil zeggen dat het elke beslissing van de anderen kan tegenhouden door tegen te stemmen. Mocht Europa het VK verliezen als lidstaat dan verliezen ze dus ook een zeer belangrijk geopolitiek instrument om de wereld te sturen.

Huidige uitzonderingsregels voor het Verenigd Koninkrijk

Schengen gebied

Het Verenigd Koninkrijk heeft een uitzonderingsregeling voor het Schengen akkoord. Bij de voorstelling van het akkoord weigerde het land mee te doen, omdat ze hun grenzen goed willen bewaken. Het Schengen akkoord laat bewoners van deelnemende landen over de grenzen heen reizen met niets meer dan hun identiteitskaart. Het werd ontworpen om de arbeidsmobiliteit in Europa te bevorderen.

Muntunie

Het Verenigd Koninkrijk maakt geen deel uit van de muntunie. Het gebruikt het pond als munteenheid.

Charter van fundamentele rechten van de Europese Unie

Deze tekst gaat over:
  • Vrijheid
  • Gelijkheid
  • Solidariteit
  • Rechten van de burgers
  • Justitie
  • Waardigheid

Het zou het Verenigd Koninkrijk verplichten enkele Europese richtlijnen te vertalen in een eigen wet. Thema's zoals werknemersrechten, religie en gelijkheid voor de wet komen voor in de tekst. Het Verenigd Koninkrijk heeft een uitzondering kunnen bemachtigen zodat de ze meer vrijheid hebben om deze richtlijnen om te zetten naar hun eigen wetten. De Britten vreesden vooral richtlijnen die het stakingsrecht zouden uitbreiden.

Gebied van vrijheid, veiligheid en justitie

Het VK heeft kunnen bekomen dat ze geval per geval kunnen kiezen om mee te werken met Europa. Zo hebben ze bijvoorbeeld nog steeds de volle macht over de politie en justitie. Andere Europese lidstaten moeten rekening houden met richtlijnen van Europa.

Ik heb vertrouwen in de Europese Unie

Populariteit van de Europese Unie in het Verenigd Koninkrijk

De bevolking van het Verenigd Koninkrijk is samen met zijn politieke klasse reeds lang een koele minnaar van het Europese project. De overweldigende meerderheid van de Britten (71%) duiden vrede aan als belangrijkste verdienste van de EU. Nochtans is het vertrouwen van de Brit niet noemenswaardig gezakt, integendeel het is gestegen. In 2014 antwoordde 37% van de Britten ja op de vraag: Heb je vertrouwen in Europese Unie?
© 2015 - 2017 Bieraait, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Instellingen van de Europese UnieDe Europese Unie heeft zeven instellingen, waarvan vier politieke instellingen en drie niet-politieke instellingen. In d…
EU Verdrag en de Europese RaadEU Verdrag en de Europese RaadHet verdrag van Lissabon, getekend in Lissabon op 13 december 2007, heeft de status van de Europese Raad als hoogste lic…
Regeringen en regeringsleiders in de Europese UnieRegeringen en regeringsleiders in de Europese UnieIn Europa zijn in 2017 nog 28 landen lid van de Europese Unie, een Unie waarvan het Verenigd Koninkrijk in een referendu…
Het Europese rechtDe landen in de Europese Unie hebben met het 'Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)' hun soevereini…
Wat iedere Nederlander over de Europese Unie hoort te wetenWat iedere Nederlander over de Europese Unie hoort te wetenDe Europese Unie, die in 2017 nog uit 28 landen bestaat, heeft o.a. veel invloed op ons economisch welzijn. Mede vanwege…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PublicDomainPictures / Pixabay
  • Tihttp://www.euractiv.com/sections/uk-europe/cameron-wants-move-forward-brexit-referendum-311015
  • http://www.knack.be/nieuws/wereld/britse-verkiezingen-10-gevolgen-van-een-mogelijke-brexit/article-normal-568413.html
  • http://www.volkskrant.nl/opinie/zonder-britten-wordt-eu-een-stuk-armer~a3979977/
  • http://www.bbc.com/news/uk-politics-26515129
  • http://ec.europa.eu/economy_finance/ameco/user/serie/SelectSerie.cfm
  • http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/eb_arch_en.htm

Reageer op het artikel "Gevolgen van een Brexit: wanneer de Britten de EU verlaten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Bieraait
Gepubliceerd: 02-06-2015
Rubriek: Nieuws uitgelicht…
Subrubriek: Mens en samenleving
Bronnen en referenties: 7
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!