Arbeid in groenten- en fruitteelt door illegalen in Spanje

Wie langs de Zuid Spaanse kust rijdt ziet steeds meer grote plastic kassen die de omgeving bepalen. Hier wordt groenten en fruit in geteeld, waarvan maar liefst voor 450 miljoen euro bestemd is voor de Nederlandse supermarkten. Wie werken in deze kassen?

De grote toestroom van vreemdelingen in Spanje

Spanje kent al een lange traditie van mensen die vanuit Afrika, maar ook vanuit Zuid Amerika naar dit zonnige land komen om hier een beter bestaan op te bouwen. Daar zijn in de afgelopen jaren naast gelukzoekers ook veel vluchtelingen bij gekomen. Omdat het land een grote kustlijn heeft is het haast onmogelijk om deze te beschermen tegen de boten die vooral in de nacht proberen aan land te komen. Spanje heeft al meermalen bij de Europese Unie aangedrongen op hulp omdat zij de toestroom niet kunnen verwerken. Ook op de Canarische eilanden komen dagelijks illegalen het land binnen.

Omdat in de bouwsector veel mensen aan het werk gingen vanuit de Oostbloklanden werd het aantal buitenlanders steeds groter. Nu de bouwsector met problemen te kampen heeft zijn ook deze mensen werkloos geworden en gaan ze ofwel naar een ander land of ze proberen ook werk te vinden in de agrarische sector.

Wat wordt geteeld in de kassen

In de kassen worden in totaal 25 groenten geteeld. Dit zijn o.a. tomaten, paprika, aardbeien, broccoli, courgettes en aubergines. Men noemt het gebied wel de groenten tuin van Europa. In de winter wordt alles met plastic bedekt en als het zomer wordt dan wordt het meeste plastic weer verwijderd.Daarnaast kennen we nog de citrusbomen waar tijdens het oogsten ook veel buitenlandse werknemers emplooi vinden. De artisjokken, bloemkolen en bonen zijn allemaal seizoensgroenten die geoogst moeten worden. Als men langs de velden rijdt dan zien we ook veel zuid amerikanen aan het werk. Deze hebben meestal wel een werkvergunning, waarbij de man op het land werkt en de vrouw met zelfgemaakte producten van huisvlijt op de markten wat probeert extra te verdienen. In het binnenland van Spanje zijn ook veel buitenlanders werkzaam in de conservenindustrie. Aan de rand van veel dorpen zie je oude huisjes waar deze mensen vaak uit Marokko woonachtig zijn in beslist niet de beste omstandigheden. Het is de vraag of hier gecontroleerd wordt op werkvergunningen.

Werken in de kassen

Langs de hele kustlijn van Cartagena tot Malaga zien we steeds meer grote kassen verschijnen. Het is een afschuwelijk gezicht, vooral als bij sterke wind het plastic gaat scheuren en her en der tussen de rotsen blijft liggen. Tussen deze kassen zijn weliswaar aan het oog onttrokken kleine krottenwijken ontstaan waar de mensen wonen die hier werken. In het televisie programma Reporter van zaterdag 26 maart 2010 vertelden verschillende mensen dat ze ongeveer 30 euro per dag verdienen. Zij zeiden geen werkvergunning te bezitten. Hun woonomstandigheden zijn erbarmelijk. Elektriciteit is niet aanwezig en wordt soms stilletjes afgetapt. Dit zijn de vreemdelingen die voor een laag loon en in slechte arbeidsomstandigheden hun brood verdienen. Vaak heeft men niet eens de hele week werk maar het kan zelfs zo zijn dat men voor één dag wordt aangenomen. Diverse mensen geven aan dat ze slechts tussen de 10 en 15 dagen werk per maand hebben.

De Spaanse overheid

De Spaanse overheid is wel degelijk op de hoogte van het bestaan van deze krottenwijken. Zo is er laatst brand uitgebroken als gevolg van kortsluiting waarbij 13 woningen in vlammen op gingen. Het Rode Kruis kwam hulp bieden en de brandweer kwam blussen. De politie was aanwezig. Dit betekent dat gemeenten op de hoogte moeten zijn van deze wantoestanden zo werd gezegd in het programma Reporter.

Nederlandse supermarkten

Het toezicht op duurzame goederen wordt verricht door het B. S. C. I. wat in Brussel is gevestigd. BSCI werkt voor retailers, de industrie en voor importeurs die sociale standaarden in hun ketens willen verbeteren. Een functionaris van dit orgaan vertelde in Reporter dat er wel degelijk controle plaats vindt bij de bedrijven die de groenten leveren, maar bezoeken worden van tevoren aangekondigd. Men gaat ervan uit dat Spanje als lid van de E.E.G. voldoet aan de voorwaarden voor duurzame productie. Na het zien van de reportage van Reporter, zei de functionaris dan ook " dit is niet de situatie die we naleven. Hier is sprake van uitbuiting". De supermarkt ketens zoals Albert Hein, C 1000 en Lidl wilden in het t.v. programma niet reageren.

De Nederlandse groenten telers

De Nederlandse groeten telers geven aan dat Spanje de grootste concurrent is voor de Nederlandse markt. Men vraagt zich af waarom er zoveel uit Spanje geïmporteerd moet worden. Is dit alleen voor de lage prijzen? Is de consument niet bereid om wat meer te betalen voor een goed product uit eigen land?

Het lijkt van groot belang dat aan deze praktijken in Spanje een halt toegeroepen gaan worden. Wanneer de import van groenten en fruit naar Nederland vermindert als gevolg van wijziging van de arbeidsomstandigheden dan kunnen we weer gewoon Nederlandse groenten en fruit eten. Deze zijn dan weliswaar meer seizoensgebonden maar voor het algemeen welzijn van zowel Spanje als ook van Nederland lijkt me dit voor de toekomst een betere bescherming tegen uitbuiting.

Hoe het vraagstuk van illegalen en werklozen in Spanje moet worden opgelost is een geheel ander chapiter.