Krijgen we een nieuwe oliecrisis?

In 1973 hadden we een oliecrisis waarbij de prijzen van ruwe aardolie sterk werden verhoogd. Staat ons nu een nieuwe oliecrisis te wachten?

Historie

De oliecrisis van 1973 staat bij veel mensen nog in het geheugen gegrift als de periode van de autoloze zondagen en de introductie van benzine bonnen die nooit daadwerkelijk zijn ingevoerd.

Wat was de reden voor deze crisis?
De crisis werd veroorzaakt door de Opec landen die olie produceerden en die een boycot tegen Amerika en ook tegen Nederland gingen uitvoeren. Amerika en ook Nederland werden beschuldigd van steun aan Israël tijdens de Jom Kipoeroorlog.Tevens is later gebleken dat Nederland wapens leverde aan Israël. De olieprijs werd met 70% verhoogd en de productie werd verminderd met 5% per maand.

De oliecrisis had grote gevolgen voor de economie. Door de beperking van het benzineverbruik liep de Nederlandse Overheid miljoenen gulden aan accijnzen mis. Olie wordt ook gebruikt in veel andere producten zoals verf, nylon, vezels, plastic, was, bestrijdingsmiddelen en zelfs geneesmiddelen. Veel bedrijven zagen hun productie afnemen. Olieraffinaderijen kregen minder werk. In Amerika werd een systeem ingevoerd waarbij de autobezitters met even nummerborden alleen op bepaalde dagen mochten tanken en de oneven nummers op andere dagen.

Na de oliecrisis daalde de olieprijs nooit meer naar het oude niveau als gevolg van onderlinge afspraken van de Opec-landen. Ook de prijs van aardgas en elektriciteit steeg.

Positief effect van de crisis is wel dat men daarna meer onderzoek is gaan verrichten naar alternatieve energie. De zorg voor het milieu en de angst voor uitputting van de grondstoffen kreeg meer de aandacht.

Oliereserves in 2007

Midden Oosten	739
Noord Amerika	213
Afrika	114
Centraal en Zuid Amerika	103
Eur-Azië	100
Azië	33
Europa	15

gemeten in biljoen barrels

Vraag naar olie

2003	83 miljoen vaten per dag
2015	97 miljoen vaten per dag
2030	118 miljoen vaten per dag

In 2010 pompen we de maximale hoeveelheid olie op uit de gemakkelijk te winnen olievelden. Daarna zal er minder olie gewonnen kunnen worden en dat terwijl de vraag blijft toenemen. De opkomende markten in Azië zullen de vraag sterk doen stijgen. Op dit moment is China de grootste energieconsument ter wereld. Zij ontvangen sedert 2009 vooral olie uit Rusland. Op basis van een verhoging van de vraag zal er een prijsstijging ontstaan. We hebben immers schaarste in het vooruitzicht. Saudi Arabië is de grootste olieleverancier op aarde.

Wanneer zal de olie op zijn?

Als de reserves 1.317.000 miljoen vaten zijn en we gebruiken hiervan 31.400 miljoen vaten per jaar dan is bij de stijgende vraag zoals die is berekend in 2040 alle olie op. Het internationale kennisinstituut Clingendael waarschuwt dan de periode van olieschaarste veel sneller zal komen dan we verwachten. Men ging er tot voor kort vanuit dat in 2015 de eerste tekorten zouden ontstaan maar volgens berekening van Clingendael zal dit 5 jaar eerder al zijn. Er zal een periode van substantiële vraagverstoring ontstaan. Het tekort zal in 2030 ongeveer 11 tot 18 miljoen vaten per dag bedragen, ofwel twee derde van het dagelijks gebruik van olie in de V.S. Een prijs van 110 dollar per vat olie is nog maar de ondergrens zo stelt Coby van der Linde van Clingendael. De prijs kan gaan door schieten naar 200 dollar per vat.

Gevolgen

De gevolgen voor een strategisch conflict liggen op de loer. China is zijn marine aan het uitbreiden en het Pentagon heeft een apart aandachtsgebied voor Afrika ingericht. Vooral Angola en Nigeria zijn in dit opzicht erg belangrijk.

Libië

De prijsverhogingen als gevolg van de revolutie in Libië zijn een logisch gevolg. Hierbij speelt de angst voor de tekorten een rol en dat drijft de prijs op. Diverse maatschappijen hebben de olieproductie stopgezet zoals het Spaanse Repsol en het Duitse Wintershall. Libië bezit een voorraad van 44 miljard vaten en is de op elf na grootste olie- en gasproducent ter wereld. De dagelijkse productie bedraagt 1,6 miljoen vaten per dag en dat is 2% van de wereldproductie. Dabbashi, de tweede man bij de V.N. voor Libië heeft aangedrongen op sancties tegen Kaddafi omdat deze dreigt met stoppen van de totale uitvoer.
Saudi Arabië heeft inmiddels de productie verhoogd tot 9 miljoen vaten per dag.

Wanneer we kijken naar de bovenstaande gegevens en de situatie in Libië dan is het niet uitgesloten te achten dat we een nieuwe oliecrisis krijgen. De verwachting bestaat dat de olieprijzen zo sterk zullen gaan stijgen dat de gevolgen hiervan voor de economie wel eens heel erg groot kunnen worden.