InfoNu.nl > Nieuws uitgelicht… > Wetenschap > De urgentie van het broeikaseffect

De urgentie van het broeikaseffect

Het broeikaseffect houdt de gemoederen tegenwoordig behoorlijk bezig. Verdragen zoals het Kyoto-protocol zijn het onderwerp van verhitte discussies. Toch bestaat er nog steeds grote onzekerheid over de omvang van dit milieuprobleem. Statistische gegevens lijken gebruikt te kunnen worden om zowel de overdrevenheid als de realiteit van het broeikaseffect aan te tonen. Een uiteenzetting van de verschillen in het gebruik van statistische gegevens.

Meten is weten? Het gebruik van statistische gegevens

Het broeikaseffect houdt de gemoederen tegenwoordig behoorlijk bezig. Verdragen zoals het Kyoto-protocol zijn het onderwerp van verhitte discussies. Toch bestaat er nog steeds grote onzekerheid over de omvang van dit milieuprobleem. Statistische gegevens lijken gebruikt te kunnen worden om zowel de overdrevenheid als de realiteit van het broeikaseffect aan te tonen. Een uiteenzetting van de verschillen in het gebruik van statistische gegevens.

Een recente claim van klimatologen is dat het broeikaseffect gedeeltelijk verdoezeld wordt door het zogenaamde global dimming effect. Global dimming is een effect waarbij de intensiteit van het op de aarde vallende zonlicht wordt verminderd door stoffen in de atmosfeer, waardoor de temperatuur op aarde dus daalt. Aangezien de gemeten temperaturen op aarde juist een stijgende lijn vertonen, is het aannemelijk om te concluderen dat het werkelijke broeikaseffect wordt onderschat.

Het global dimming effect houdt in dat door het gebruik van fossiele brandstoffen niet alleen broeikasgassen ontstaan maar ook andere bijproducten. Deze bijproducten (zoals zwaveldioxide, roet en as) worden aerosolen genoemd. Aerosolen zijn niet alleen milieuvervuilend maar reflecteren en absorberen ook zonlicht. Tevens beïnvloeden zij de eigenschappen van wolken. In met aerosolen vervuilde lucht ontstaan wolken met een groter aantal druppeltjes, waardoor deze wolken meer zonlicht weerkaatsen. Het totale resultaat van de global dimming is dus een reductie in de hoeveelheid zonnewarmte die de aarde bereikt en zodoende een dalende temperatuur.
Het goede bericht over de uitstoot van aerosolen is dat deze vrij gemakkelijk aangepakt kan worden door het ‘schoonmaken’ van de emissies. Recentelijk wordt dit ook door vooral Westerse landen gedaan. Het ironische is echter dat hierdoor het afkoelende effect teniet wordt gedaan zodat de ware omvang van het broeikaseffect wordt onthuld. Klimatologen vermoeden zelfs dat de ongewoon warme zomers van het laatste decennium vooral een gevolg zijn van het verbeteren van de luchtkwaliteit wat betreft stof, gecombineerd met de toegenomen temperatuur door het broeikaseffect.

Dit global dimming effect is een goed voorbeeld van hoezeer de meningen over het broeikaseffect in de wetenschappelijke wereld verschillen. Aan de ene kant het kamp dat vindt dat directe maatregelen noodzakelijk zijn omdat anders de gevolgen niet te overzien zijn. Aan de andere kant staat het kamp dat vindt dat er een overdreven probleem van gemaakt is en dat er globaal gezien genoeg belangrijkere problemen bestaan. Terwijl dit meningsverschil al over de ernst van het ‘oorspronkelijke’ broeikaseffect bestond, is dit met de bewustwording van het global dimming effect alleen maar versterkt. Want ook over de gevolgen van het global dimming effect lopen de meningen zeer uiteen.
Het opmerkelijke is nu dat beide standpunten schijnbaar met statistische gegevens onderbouwd kunnen worden. Deze statistisch gegevens zijn afkomstig van internationaal erkende onderzoeksinstituten zoals IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) en lijken daarom geen mogelijkheid tot twijfel te laten bestaan. Maar waar komt dan het gebrek aan consensus ten opzichte van het broeikaseffect vandaan? Een lastige vraag over een belangrijke kwestie. Belangrijk omdat deze onduidelijkheid en onzekerheid kan leiden tot het nemen van de verkeerde stappen met vergaande gevolgen voor de toekomst.

Een belangrijke persoon binnen het kamp dat vindt dat de urgentie van het broeikaseffect wordt overdreven is Björn Lomborg. In zijn boek ‘The Skeptical Environmentalist’ (2001) toont hij met behulp van statistische gegevens aan dat ons klimaat minder sensitief is ten opzichte van het gebruik van fossiele brandstoffen dan milieuorganisaties claimen. Vooral ook op het aan global dimming gerelateerde gebied van de aerosolen en wolkvorming worden volgens hem systematisch te negatieve conclusies getrokken.
De reden waarom milieuorganisaties doemdenkende beelden schetsen van onze omgeving en toekomst ligt in datgene wat Lomborg als ‘de Litanie’ aanduidt. ‘De Litanie’ bestaat volgens Lomborg uit de alomtegenwoordige gedachte dat ‘het milieu op aarde in een slechte staat is’, en dat we ‘de absolute limiet van leefbaarheid snel naderen’. Het feit is echter dat deze schijnbare zekerheid niet wordt ondersteund door het beschikbare bewijsmateriaal. En zo is dit ook het geval met het broeikaseffect.
Lomborg gebruikt derhalve officiële statistische gegevens om aan te tonen dat milieuorganisaties dezelfde statistische gegevens foutief gebruiken om tot hun doemdenkende toekomstbeeld te komen. Maar dan rijst al snel de vraag: gebruikt Lomborg de statistische gegevens dan wel op de juiste manier? Volgens dr. ir. Saul Lemkowitz, werkzaam aan de TU Delft en verbonden met de studie Industrial Ecology, kan Lomborg net zo goed foutief gebruik van de statistische gegevens verweten worden. Lemkowitz: “Lomborg concentreert zich ten onrechte op details en verliest daarbij het overzicht op het gehele probleem. Tevens maakt hij in grafieken soms gebruik van een misleidende tijdspanne.”

Het lijkt er dus op dat men er zo op gefixeerd is het eigen standpunt te verkondigen dat men in beide kampen statistische gegevens gebruikt om een verdraaide voorstelling van zaken te geven. Volgens Lemkowitz zijn ver verscheidene methoden om berichtgeving over milieuproblemen zoals het broeikaseffect te manipuleren. De belangrijkste is waarschijnlijk selectiviteit: het selecteren van die gegevens die het standpunt bevestigen en het negeren van de rest.
Een andere misleidende techniek is het gebruik van geschikte eenheden om een standpunt over te brengen. Een voorbeeld hiervan is het presenteren van CO2 uitstoot in kg CO2 per eenheid van economische productie (bijvoorbeeld de Euro), welke een dalende trend vertoont, terwijl de absolute uitstoot van CO2 blijft stijgen.
Ten slotte kan ook de keus van de tijdspanne in grafieken een verkeerd beeld creëren, bijvoorbeeld door het concentratieverloop van CO2 in de atmosfeer over een korte termijn weer te geven en daarmee het verloop over de lange termijn te verhullen.

Een manier om de onduidelijkheid en onzekerheid over de ernst van het broeikaseffect en ook van andere milieuproblemen te verhelpen is het verrichten van uitgebreid onderzoek. Op deze manier kan met statistische gegevens een vollediger en betrouwbaarder beeld van onze wereld gegeven worden. Voortzetting van de huidige onderzoeken zal ook leiden tot meer consensus en minder uiteenlopende standpunten. Het is echter onwaarschijnlijk dat statistische gegevens op korte termijn tot eensgezindheid zullen leiden over zulke complexe kwesties als het broeikaseffect. Met andere woorden, er zal (in ieder geval) voorlopig een verschil in mening blijven bestaan, en dit zal zich ook uiten in de berichtgeving.

De boodschap aan u als lezer is dat het noodzakelijk is een kritische houding in te nemen ten opzichte van berichten over het broeikaseffect en over milieuproblemen in het algemeen. Maar wat kan een geïnteresseerde doch ondeskundige lezer doen om kritisch te zijn? Lemkowitz antwoordt op deze vraag dat het een goede eerste stap is om de achtergrond van de auteur in ogenschouw te nemen. “De belangen en de interpretatie van de auteur zijn veelzeggend. Verder is het een kwestie van veel lezen, en dan wel artikels geschreven door vertegenwoordigers van beide standpunten. Maar het blijft een zeer moeilijke opgave.”
Inderdaad, een moeilijke opgave betreffende belangrijke kwesties. Maar welke stappen er ook gezet gaan worden om onze milieuproblemen binnen de perken te houden, het belangrijkste is dat deze stappen op bewuste en kritische gronden gebaseerd zijn.
© 2008 - 2017 Jangrijs, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Global Warming - opwarming van de aardeGlobal Warming - opwarming van de aardeDe opwarming van de aarde betekent dat er een stijgende lijn is te zien in de temperatuur van de aardatmosfeer en de aar…
Het broeikaseffectDe temperatuur is in de laatste jaren fors gestegen en de voorspellingen voor de toekomst zien er niet al te best voor o…
Opwarming van de aarde: is het al te laat?In de afgelopen eeuwen is de mens geëvolueerd. Handwerk maakte plaats voor geïndustrialiseerde megacorperaties, het paar…
Duurzame energie: zijn er ook nadelen?Duurzame energie: zijn er ook nadelen?Om de CO2-uitstoot tegen te gaan is het van belang dat er minder gebruik gemaakt gaat worden van de voorraden van nuclea…
Hoe kunnen we de opwarming van het klimaat afremmen?Hoe kunnen we de opwarming van het klimaat afremmen?Het broeikaseffect heeft ervoor gezorgd dat het klimaat op aarde hevig aan het opwarmen is. Dat is alvast de theorie die…

Reageer op het artikel "De urgentie van het broeikaseffect"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Jangrijs
Gepubliceerd: 24-04-2008
Rubriek: Nieuws uitgelicht…
Subrubriek: Wetenschap
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!