Zullen in de toekomst de provincies verdwijnen?

Op 2 maart 2011 worden er in Nederland verkiezingen gehouden voor de Provinciale Staten. In Denemarken heeft men de provincies sedert 2007 afgeschaft. Behoort een dergelijke herstructurering ook in Nederland tot de mogelijkheden?

Overzicht van huidige situatie

In Nederland kennen we 12 provincies. Deze hebben een eigen bestuursorgaan wat gezien kan worden als een bestuurslaag tussen overheid en gemeenten. Het bestuur van de provincie bestaat uit:

• Provinciale staten
• Gedeputeerde staten
• Commissaris van de Koningin

De provincie heeft een aantal taken zoals:

• beheer en onderhoud van wegen
• beoordeling van bestemmingsplannen van gemeenten
• samen met Rijkswaterstaat zorg voor kanalen en plassen
• zorg voor aanleg van wegen, bruggen en viaducten
• bevorderen van werkgelegenheid
• toezicht op Verzorgings- en verpleeghuizen
• trachten om subsidies van Europese unie te verwerven

De inkomsten van de provincies bestaan uit doeluitkeringen van de overheid voor bijv. openbaar vervoer. Tevens gaat een deel van de belastingopbrengsten van het rijk, jaarlijks naar de provincies. Daarnaast zijn er ook gelden uit fondsen van de Europese Unie. Iedere provincie heeft een eigen ambtelijk apparaat, de provinciale griffie met aan het hoofd een Provincie secretaris.

Gedeputeerde Staten vormen het dagelijks bestuur van de provincie. De leden, ofwel de gedeputeerden worden gekozen door de provinciale staten voor een periode van 4 jaar. Ze worden voorgezeten door de Commissaris van de Koningin.

De leden van de Provinciale Staten daarentegen worden rechtstreeks door het volk gekozen. Men kan zeggen dat de Provinciale Staten het collectief zijn van volksvertegenwoordigers binnen de provincie. Het aantal leden van de Provinciale Staten loopt uiteen van 39 in een kleine provincie tot 55 in een grote provincie. Hier zien we dan ook de fracties van de politieke partijen.

Ook is er een interprovinciaal overleg wat een vereniging is van de 12 provincies en dit vormt een platform waar kennis en ervaring kan worden uitgewisseld.Zij behartigen de provinciale belangen. Het bestuur hiervan bestaat uit 13 leden.

Hoe is de praktijk

Het lijkt erop alsof de provinciale organen en de verkiezingen voor de provinciale staten niet leven bij de bevolking. Sedert 1995 is er geen opkomst meer geweest van boven de 50%. Wanneer aan mensen in de straat wordt gevraagd wat de taken van de provincie zijn dan kan men dit nauwelijks vertellen.

In de eerste debatten die we zagen op de televisie werd al snel duidelijk dat vooral de landelijke partijpolitiek een grote rol speelt. Dit is te verklaren uit het feit dat de leden van de provinciale staten de eerste Kamer kiezen. De belangen van de afzonderlijke provincies kregen nauwelijks de aandacht. Ook werd het T.V. debat gehouden in het gebouw van de eerste kamer. Deze partijpolitiek is wel te verklaren uit het feit dat de huidige regeringspartijen geen meerderheid vormen in de tweede kamer.Wanneer in de eerste kamer na 2 maart geen meerderheid aanwezig zal zijn dan zullen wetsvoorstellen na de verkiezingen moeilijker behandeld kunnen worden zo is de verwachting. Maar deze discussie leidt af van het doel van de verkiezingen. Het gaat nu n.l. om verkiezingen voor de provincie.

Veranderingen zijn wenselijk

Premier Mark Rutte heeft aangegeven dat een herstructurering van Rijk, provincie en Gemeenten wenselijk is. We kunnen als voorbeeld naar Denemarken kijken. Hier zijn in 2007 13 provincies afgeschaft en er zijn 5 regio's voor in de plaats gekomen. Het aantal gemeenten is hierbij teruggebracht van 271 tot 98.

In het T.V. programma Nieuwsuur van 15 febr. j.l. werden mensen gevraagd naar hun ervaringen. Deze blijken over het algemeen positief omdat de gemeenten veel meer taken hebben overgenomen. De voorzieningen zijn hiermee dichter bij de mensen gebracht, terwijl uit economisch opzicht dit een grote besparing oplevert.Er is minder bureaucratie. Niet duidelijk is echter of mensen aanvankelijk dezelfde bezwaren hadden als in Nederland en hoe men dit heeft opgelost.

Vraagt men in Nederland wat mensen van een dergelijke wijziging vinden dan wil zeker 50% van de bevolking beslist de eigen Provincie behouden. Liggen hier rationele of emotionele gedachten aan ten grondslag? De redenen om tegen deze plannen te zijn zullen onderzocht dienen te worden en er zal flink gemasseerd moeten worden om mensen tot andere gedachten te brengen. Maar dat het een flinke besparing kan opleveren op de langere termijn zal duidelijk zijn. Het Rijk is al geruime tijd bezig met meerdere taken over te brengen naar de Gemeenten en de verwachting is dan deze tendens zal worden voortgezet.