Bodyscan op Schiphol

Voordat men het vliegtuig instapt, even door de bodyscan. Met de recente mislukte aanslag lijkt dit een feit, maar geheel onomstreden is de verplichte invoering van de bodyscan niet.

Mislukte aanslag

Op 26 december 2009 wilde een 23-jarige Nigeriaan een aanslag plegen tijdens een vlucht van Delta Airlines van Amsterdam naar Detroit. Hij had explosieven aan zijn been geplakt. Twintig minuten voor de landing wilde hij deze explosieven tot ontploffing brengen. De poging werd aan boord verijdeld. De vraag werd al snel gesteld: Hoe kon deze jonge terrorist met explosieven ongemerkt aan boord van een vliegtuig stappen? De conclusie en oplossing volgden al minstens zo snel. Was hij door de bodyscan gegaan, dan was dit niet gebeurd.

Sinds 2007 wordt de bodyscan op Schiphol getest. Eerst alleen op vrijwillige basis voor piloten, stewardessen en grondpersoneel, later op vrijwillige basis ook voor passagiers. Als het aan Minister Hisch Ballin ligt, komt er aan het vrijwillige aspect zo snel mogelijk een einde. Schiphol heeft naar aanleiding hiervan ook maar vast 60 bodyscans besteld.

Bodyscan

De bodyscan maakt handmatig fouilleren overbodig. Tenminste in eerste instantie. Pas als de bodyscan iets opvalt, wordt er gefouilleerd. Op de website van Security Scan Amsterdam Airport Schiphol (http://content.schiphol.nl/info/security_scan/scan.htm) wordt gedemonstreerd hoe de bodyscan precies werkt. Wat men niet laat zien zijn de beelden die de beveiligingsmedewerkers van luchthaven Schiphol zien op de scan. Dit is precies waar de schoen wringt.

Liever bloot dan dood
Veiligheid boven alles, aldus Minister Hirsch Ballin. Iedereen die naar de Verenigde Staten reist, moet voortaan door de bodyscan. Zo snel als deze beslissing is genomen, zo controversieel was de bodyscan daarvoor. Afgelopen zomer stemde het Europees Parlement namelijk nog tegen de invoering van de bodyscan. De redenen hiervoor: privacybezwaren en gezondheidrisico's. Dat veiligheid een hoge prioriteit geniet, is meer dan begrijpelijk. Toch is er ook kritiek. De bodyscan ziet namelijk door kleding heen. De lichaamscontouren zijn dan ook wel erg goed te zien. Wat er met deze beelden wordt gedaan weet niemand zeker. Dat hier privacybezwaren aan kleven is dan minstens zo begrijpelijk. Ook is het nog niet onomstotelijk vastgesteld dat er geen gezondheidsrisico's mee gemoeid zijn.

Schiphol heeft nu software laten ontwikkelen dat het mogelijk maakt dat de beveiligingmedewerkers niet meer naar de scan beelden hoeven te kijken. Het is de hoop van Schipholdirecteur Ad Rutten dat de bodyscan op deze manier alsnog de instemming van het Europees Parlement krijgt. Om deze reden en totdat zeker is dat de bodyscan geen gezondsheidsklachten kan opleveren, wacht bijvoorbeeld Duitsland met de invoering van de bodyscans.

De Bodyscan: dé oplossing voor een veilig Schiphol?
De Nigeriaanse terrorist deed de beveiliging op Schiphol wankelen. Ook de Engelsman die zijn insulinespuit meenam deed de reputatie van Schiphol weinig goeds. Het antwoord van Schiphol en de politiek is de bodyscan. Naast de privacy- en gezondheidskwesties is het volgens experts de vraag of met de invoering van de bodyscan alleen alle terroristische aanslagen in de lucht kunnen worden voorkomen. De Franse beveiligingsexpert Alain Establier liet in een interview weten dat het type bodyscan dat door Schiphol in gebruik is, het betreffende explosief van de Nigeriaanse terrorist waarschijnlijk ook niet zou hebben herkend.

Maar Schiphol moet iets wil het de label van 'terror airport' van zich afschudden. De invoering van de bodyscan kan allicht helpen. Rafi Sela, de Israëlische beveiligingsconsultant van het best beveiligde en meest bedreigde vliegveld Ben Gurio (bij Tel Aviv) zegt in een interview met De Pers dat zij juist helemaal geen gebruik maken van bodyscans. Het draait bij beveiliging allemaal om de mensen. Het bestuderen van de mensen, hun antwoorden en hun gedrag. Daar is de Israëlische beveiliging in Ben Gurio, en nu ook op alle luchthavens waar El-Al aanvliegt, op gebaseerd. Een bodyscan is volgens hem niet nodig.

Het is nog even de vraag of de bodyscan daadwerkelijk gebruikt kan worden. Los van de beslissing van Minister Hirsch Ballin zal het Europees Parlement daar nog over beslissen. De veiligheid zal hierbij moeten worden afgewogen tegen de privacybezwaren en de eventuele gezondheidskwesties. Daar kan niet zomaar aan voorbij worden gegaan. Dat de beveiliging op Schiphol flink zal worden opgeschroefd, dat staat in ieder geval vast.

Het Europees Parlement heeft besloten, medio december 2011 moeten vliegvelden voldoen aan nieuwe EU-regels voor het gebruik van de bodyscan. Vanaf dat moment gelden uniforme regels voor alle EU- lidstaten. De regels omvatten onder meer dat de scans niet mogen worden bewaard, dat alleen geautoriseerd personeel de beelden mag bekijken en dat dit ook alleen gebeurt in een aparte ruimte, zodat de persoon die de scan beoordeelt, niet de reiziger zelf ziet. Ook moet iedereen van te voren worden verteld dat gebruik wordt gemaakt van de bodyscan en is er altijd het recht om naar een alternatief te vragen.