Inheemse opstand in Peru

In juni 2009 waren er flinke rellen in het Peruaanse Amazone gebied gaande, waarbij verschillende inheemse bevolkingsgroepen slaags raakte met de politie. Waarom zijn deze rellen toentertijd eigenlijk ontstaan? In Juni 2009 zijn in het gebied bij Bagua, in het noorden van Peru, inmiddels al meer dan 50 dagen verschillende inheemse bevolkingsgroepen uit het Peruaanse Amazonegebied in opstand, waarbij zij een aantal belangrijke wegen en bruggen bezet hebben gehouden. Dit omdat zij, onder anderen, nauwelijks profiteren van de opbrengsten van de natuurlijke rijkdommen in dit gebied (olie, aardgas en mineralen) en vanwege een aantal presidentiële wetten waar zij tegen zijn (weliswaar zijn deze nog niet goedgekeurd door het parlement). Deze wetten zouden het de regering gemakkelijker maken om de grond uit het Amazonegebied te verkopen aan (multinationale) bedrijven. Hierbij wordt volledig heen gegaan aan de inheemse bevolking, die al eeuwen op dit grondgebied leeft. Deze wetten zijn een onderdeel van het Vrijhandelsverdrag dat Peru vorig jaar afsloot met de Verenigde Staten.

Raadpleging inheemse volkeren verplicht

Volgens de grondwet van Peru hebben inheemse bevolkingsgroepen echter wel degelijk inspraak wat betreft hun leefgebied en daarnaast heeft Peru ook het ILO (International Labour Organization) verdrag (no. 169) over inheemse en tribale volken in onafhankelijke landen en de ‘Verklaring over de rechten van Inheemse Volken’, van de Verenigde Naties, ondertekent.

Op vrijdag 5 juni zijn de opstanden zodanig uit de hand gelopen dat bij een confrontatie tussen de Peruaanse Nationale Eenheid Speciale Operaties (DINOES) en de inheemse bevolking er zeker 20 doden (waaronder zeker 3 kinderen) zijn gevallen en ruim 50 mensen gewond zijn geraakt. In het weekend daarop (6-7 juni) werd bekend gemaakt dat er zeker 38 politiemensen gegijzeld werden in de jungle, door de inheemse demonstranten na de bloedige confrontatie tussen beiden groepen een dag eerder. De demonstranten hadden gedreigd met het in brand steken van een oliepompinstallatie van het Peruaanse staatsoliemaatschappij PetroPeru als de politie zich niet terugtrok. Bij een bevrijdingsactie, van het leger, een dag later zijn zeker negen politiemensen omgekomen en 22 agenten konden worden bevrijd en zeven werden er nog vermist. De week daarop heeft de Peruaanse regering het gebied, in de Amazone, tot militaire zone verklaard, waarbij een uitgaansverbod geldt in en om de plaats Bagua. Ondertussen zijn door de politie en het leger zeker 30 indianen doodgeschoten. Volgens de Peruaanse autoriteiten zouden de betogers begonnen zijn met het schieten op de politie, maar ooggetuigen verklaarden dat de politie vanuit helikopters het vuur opende op de betogers, die ongewapend waren. Op dinsdag 9 juni heeft de leider van de demonstranten zijn toevlucht gezocht bij de Ambassade van Nicaragua en heeft daar politiek asiel aangevraagd, omdat door justitie in Peru een arrestatiebevel was uitgevaardigd.

Verscheidene ooggetuigen hebben gemeld dat de politie lijken van de omgekomen indianen in zwarte zakken vanuit helikopters in de plaatselijke Marañon rivier dumpt om zo het dodental te drukken. Ook was het ziekenhuis in Bagua gesloten omdat het te vol zat en er geen gewonden meer behandeld konden worden en dat de politie niet het toeliet dat inheemse de lijken borgen. De dagen daarop werd er in verscheidene steden in het land, zoals Lima, Cusco en Chachapoyas geprotesteerd, bij regionale regeringsgebouwen, door meer dan 4000 mensen.

Weigering verantwoordelijkheid

De president Alan García weigerde enige verantwoordelijkheid te erkennen, hij gaf de schuld aan de leiders van de inheemse organisaties. Eerder die maand had hij al gezegd dat de inheemsen niet moesten denken dat de amazone van hen is, de “grondstoffen in Peru zijn het bezit van alle Peruvianen” en dat “alle Peruvianen baat moeten kunnen hebben bij de natuurlijke rijkdommen van het land”. Alberto Pizango, een van de leiders van de koepelbeweging AIDESEP (Asociacion Interetnica de Desarrollo de la Selva Peruana) voor de inheemse volkeren van het Amazonegebied in Peru en die politiek asiel aanvroeg bij de ambassade van Nicaragua, stelde: “Wij zijn niet tegen ontwikkeling, maar wij willen ontwikkeling vanuit ons perspectief.”

Ook suggereerde García buitenlandse interventies van onder andere Evo Morales (President van Bolivia) en Hugo Chavez (President van Venezuela), allebei linkse presidenten in de regio en fel tegenstanders van het neoliberale- vrijhandelsbeleid, dat García volgt.

Inmiddels heeft de Coördinatie van Inheemse Organisaties van de Andes (CAOI), wat een samenwerkingsverband is van verscheidene inheemse organisatie uit zes Latijns-Amerikaanse landen, aangekondigd om een rechtszaak tegen de Peruaanse president aan te spannen, bij het Internationaal strafhof, wegens genocide van inheemse bevolkingsgroepen. Tevens riepen zij, als internationale solidariteitsactie, om bij Peruaanse Ambassades over de hele wereld te protesteren tegen de slachting en om gerechtigheid te eisen.