Vlaggetjesdag Stellendam 2008

Het heeft er nog even om gehangen: gaat de Goereese vlaggetjesdag 2008 door of wordt het evenement afgeblazen. Er hangen immers donkere wolken boven de visserij. Het voortbestaan van de sector staat zwaar onder druk. Gelukkig hebben de Goereese vissers uit Stellendam, Goedereede en Ouddorp besloten de vlaggetjesdag toch door te laten gaan. En zo konden we op 12 juli weer genieten van een oer-Hollandse traditie.

Donkere wolken

De vissers hebben het niet gemakkelijk. De afgelopen veertig jaar is het niet zo moeilijk geweest als nu. Het één na het andere schip wordt opgelegd of niet zelden voor de sloop bestemd. De Goereese vloot heeft in de afgelopen jaren al meer dan dertig schepen aan de sanering in de visserij verloren. Momenteel telt de vloot nog 55 schepen. De schepen uit Stellendam zijn te herkennen aan de afkorting SL, die uit Goedereede voeren de letters GO en uit Ouddorp OD.
De oorzaak van de malaise in de visserij is divers. Zo zijn er in de eerste plaats de hoge brandstofprijzen. Die kunnen niet aan de klant worden doorberekend; de vis wordt al duur genoeg betaald.
Vervolgens is er de Europese regelgeving betreffende de vangstbeperking, de quotering, waardoor veel schepen soms een half jaar aan de kant moeten blijven omdat de toegemeten hoeveelheid "vol" gevist is.
Een wrange smaak geeft de conurrentie van het buitenland. Veel schol wordt geïmporteerd. Je zou je kunnen afvragen of de Nederlandse vissers dan geen hogere quota toegemeten zouden moeten krijgen als zij niet kunnen voldoen aan de binnenlandse vraag naar hun product..
Tenslotte zijn er de maatregelen in verband met de natuurbescherming. Het vissen met de boomkor op tong en schol, waardoor de zeebodem wordt omgewoeld, mag niet meer.

Nieuwe methoden

Om de teloorgang van de visserij een halt toe te roepen, zoeken de vissers naarstig naar nieuwe methoden om de vis boven water te krijgen en het hoofd boven water te houden. Om een uitdrukking aan de Bijbel ontleend te gebruiken (de Goereese vissers begrijpen dat heel goed) "het net moet aan de andere zijde uitgeworpen worden."
Om te beginnen kan er met kleinere schepen gevist worden, met staand want. Voor vissers die hiertoe zijn overgegaan, is dat wel even wennen. Hierdoor worden onder andere de uitgaven aan brandstof gedrukt.
Een nieuwe manier van vissen is bijvoorbeeld met de pulskor. Elektrische pulsen jagen de vis omhoog.
Een andere manier is met cirkelvormig staand want; de vis die zich binnen de cirkel bevindt, wordt in het net gejaagd.
"Sumwing" en "outriggen" worden verder ontwikkeld.

Toppers van Stellendam

Tijdens de vlaggetjesdag droegen de vissers T-shirts met de opdruk: toppers van Stellendam. De shirts waren voor belangstellenden te koop.
Ook werden er Z-cards aan de bezoekers uitgedeeld met de toppers van de Stellendamse vissersvloot.
De absolute topper is de tong. 's Nachts gaat de vis op voedsel uit; overdag heeft hij zich in de zeebodem ingegraven. De benaming voor jonge tong is "sliptong".
De volgende vis is de schol. De vis met de oranje stippen. Ook hij leeft in het zand van de zeebodem.
Ook inktvis halen de vissers van Goeree naar boven. De mediterrane soort, de "calamares".
De zeebaars wordt het best gevangen bij ruw weer, zodat de slimmeriken de boten niet horen aankomen.
De poon of knorhaan (die naam heeft hij gekregen door het geluid dat hij maakt) is een zomervis, evenals de rode mul. Deze vis komt in de zuidelijke Noordzee steeds meer voor.
De laatste topper is de Noordzeegarnaal. Garnalen worden aan boord gekookt. Vandaar dat er op het dek van de garnalenkotters grote kookketels staan. In het Stellendamse pelcentrum worden de garnalen nog handmatig gepeld. Een unicum!

Vlaggetjesdag

Aanvankelijk dreigen de letterlijke donkere wolken roet in het eten te zullen gooien. De bezoekers van de vlaggetjesdag kijken regelmatig met enige bezorgdheid naar de lucht. Voor de zekerheid zijn de paraplu's meegenomen.
Rond een uur of een blijkt echter dat de naderende bui de kop van Goeree ongemoeid laat en breekt de zon door, af en toe onderschept door een verdwaald wolkje. De allesoverheersende geur van teer en gebakken vis krijgt iets feestelijks. De wind blijft wel en zet de vaantjes aan de staggen op de schepen strak in de richting van het Haringvliet.
Om twee uur gaan de vissersschepen varen en om half twee is het al zoeken naar een plaatsje op de dekken van de afgeladen schepen. Duizenden mensen zijn op het evenement afgekomen en willen beslist een tochtje over het Haringvliet meemaken.

Om precies twee uur laten de scheepstoeters van alle boten tegelijk zich horen. Een oorverdovend lawaai, vooral als je op enkele meters afstand van zo'n ding zit. Eén van de jeugdige opvarenden laat zich de opmerking ontvallen dat nu iedereen "betoeterd" is.
Langzaam maken de schepen zich een voor een van de kade los en kiezen de havenuitgang. De schepen die aan de overzijde blijven liggen zetten even een domper op de feestelijkheden: opgelegd, de meeste om gesloopt te worden. Nog nieuw.
In konvooi varen de schepen het brede Haringvliet op, regelmatig gepasseerd door boten van de reddingmaatschappij, die met grote snelheid brede voren door het water ploegen.

Ter hoogte van Middelharnis wordt gekeerd. Langs de waterkering van het Haringvliet gaat het terug naar de Stellendamse haven.

Op de kade laat het shantykoor zich uitbundig horen, begeleid door een dweilorkest. Het hoort er allemaal bij. Ook de warme gebakken scholletjes van 75 cent per stuk. Waar krijg je ze zo goedkoop? En waar zijn ze zo lekker? Maar ook het spandoek hoort er bij: was dit de laatste keer?
En zo worden de bezoekers weer met de neus op de feiten gedrukt.
Het tochtje over het water was een echt vakantie-uitje, geen storm, geen regen. De visserij verkeert echter in zwaar weer. © 2008 Bvell, gepubliceerd in Mens en Samenleving (Nieuws uitgelicht...) op 23-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Bvell is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Vlaggetjesdag en Hollandse Nieuwe: Was het in het verleden zo dat vlaggetjesdag de zaterdag voor Pinksteren was, dat de schepen in Scheveningen versierd werden voordat de jaarlijkse haringrace begon, vandaag…
• Nationale feestdagen in Nederland 2007-2010: Nederland telt jaarlijks tien nationale feestdagen waarop er niet gewerkt mag worden. Hier zet ik de nationale feestdagen voor 2007 tot 2010 op een rijtje.
• Schoolvakanties in de Benelux 2007 en 2008: Ieder land heeft zo zijn eigen regelingen en schoolvakanties. Daarom hier een overzichtje van de vakantiedata in de Benelux, voor 2007 en 2008.
• Culturele uittips: Wij nederlanders zijn dol op cultuur. Er is dan ook het gehele jaar vanalles op het gebied van cultuur en muziek te beleven. Hier volgen een aantal uittips van belangrijke events.
• Wettelijke feestdagen in België 2007-2010: Jaarlijks zijn er in België tien wettelijke feestdagen waarop niet mag worden gewerkt. Deze dagen zijn vastgesteld bij Koninklijk Besluit. Hier zet ik de wettelijke…

Bronnen en/of referenties

• Folders VVV.
• Eilandennieuws, 10 juli 2008.
• Z-card: Toppers van de Stellendamse vissersvloot.
• Persoonlijk bezoek