InfoNu.nl > Nieuws uitgelicht… > Mens en samenleving > Bootvluchtelingen - gevaarlijke weg naar veiligheid

Bootvluchtelingen - gevaarlijke weg naar veiligheid

Bootvluchtelingen - gevaarlijke weg naar veiligheid Vluchtelingen kunnen op verschillende manieren hun land ontvluchten. Met of zonder hulp van tussenpersonen kan dat met verschillende vervoermiddelen over land, door de lucht en via zee. Wie zijn land ontvlucht om politieke of economische redenen in een boot of op een vlot is een bootvluchteling. Het begrip kwam alom in het nieuws nadat Vietnamezen massaal hun land ontvluchtten uit vrees voor het terreur van de Rode Khmer en het communistische bewind. Ze stapten met velen in doorgaans te kleine en niet zeewaardige bootjes. Ook vele Cubanen hebben hun geluk beproefd door de oversteek via het water naar Florida te wagen. Voor migranten uit Afrika is de Middellandse Zee een oversteekpunt.

Kanaal van Sicilië


Vietnamese bootvluchtelingen

Duizenden Vietnamezen zijn na de inval van Vietnam in Cambodja in 1979 gevlucht. De Vietnamezen werden gedwongen te vechten en velen kwamen nooit meer terug. Om aan het communistische schrikbewind te ontvluchten stapten ze in bootjes en gingen de zee op. Rassenrellen gericht tegen Vietnamezen van Chinese afkomst zorgden ervoor dat ook vele Chinese Vietnamezen het land ontvluchtten. Ze werden opgepikt door grote schepen en kwamen in andere landen terecht, waaronder Amerika, Canada en Australië. Duizenden vonden hun weg naar West-Europa en in Nederland kwamen er meer dan 18.000 terecht.

Vietnamese loempia

De Vietnamese loempia in het straatbeeld van Nederlandse steden hebben we aan deze mensen te danken. De bootvluchtelingen hebben zich verspreid over enkele middelgrote provinciesteden en zich daar voorbeeldig geïntegreerd. De werkloosheidscijfers zijn laag net als de criminaliteitscijfers. De Vietnamese bootvluchtelingen hebben hun nieuwe kans in Nederland met beide handen aangegrepen en zijn hard aan het werk gegaan om, ondanks dat ze niet meer in hun vaderland wonen, iets van hun leven te maken.

Middellandse Zee - gevaarlijke weg

In de eenentwintigste eeuw hebben mensen uit Afrika en Midden-Oosten de oversteek van de Middellandse Zee ontdekt als route naar het vrije westen. Over land is Europa grotendeels onbereikbaar geworden voor vluchtelingen. Vele Afrikaanse landen kampen met onrust, revolutie, burgeroorlog, terrorisme en opstanden. Duizenden mensen wagen de oversteek naar Italië, Griekenland en Spanje en vormen de nieuwe lichting bootvluchtelingen. Lang niet allemaal halen ze levend de overkant.

Europese aanpak

Europa zit ermee in zijn maag. In 2014 staken er meer dan 200.000 migranten en vluchtelingen de Middellandse Zee over en sindsdien lijkt de stroom niet meer te stuiten. Dit aantal is het drievoudige van dat in 2011 en in 2015 lijken de cijfers weer hoger uit te komen. Meer dan vierduizend mensen kwamen in 2014 om tijdens hun overtocht, door verdrinking of ontbering. De vluchtroute via de Middellandse Zee is geliefd maar ook de gevaarlijkste van alle wegen naar West-Europa.

Aanhoudende stroom

Er is een aanhoudende stroom vluchtelingen en migranten uit Noord-Afrika die voor het overgrote deel in Italië aan land komen. Ook Griekenland krijgt veel van de bootvluchtelingen binnen. Het is de instabiliteit en armoede in Eritrea, Ethiopië, Somalië, Gambia, Mali, Ivoorkust, Libië, Syrië en Irak die mensen aan het migreren doet slaan.

Mensensmokkelaars

De oversteek is geprofessionaliseerd door mensensmokkelaars. Zij hebben een lucratieve business gevonden in het volladen van vrachtschepen - wie mee wil betaalt enkele duizenden euro's - die midden op de Middellandse Zee op de automatische piloot worden gezet. De handlangers van de mensensmokkelaars verlaten daarop het schip om te voorkomen dat ze worden opgepakt. De bootvluchtelingen worden aan hun lot overgelaten. Doorgaans drijven de schepen stuurloos op zee terwijl ze een noodsignaal uitzenden. Dat hebben de smokkelaars voor hun vertrek nog even aan gezet. Via dat noodsignaal worden ze ontdekt door de kustwacht.

Italiaanse kustwacht

Somalische bootvluchtelingen / Bron: PH1 Robert R. McRill / Wikimedia CommonsSomalische bootvluchtelingen / Bron: PH1 Robert R. McRill / Wikimedia Commons
De Italiaanse kustwacht redt veel bootvluchtelingen en brengt ze naar het vasteland. Armoe, terreur en onveiligheid doet mensen hun eigen land verlaten en als het mooi weer is ziet de Italiaanse kustwacht extra veel schepen dobberen. Vaak wordt voor de oversteek het Kanaal van Sicilië gekozen, want daar is de Middellandse Zee relatief smal met een doorgang van 150 kilometer vanaf de kust van Tunesië gemeten. Het eilandje Lampedusa onder Sicilië wordt veel als poort naar Europa gebruikt. Italië brengt de vluchtelingen naar Sicilië. Vanwege de grote aantallen in april 2015 worden ze ook naar Calabrië en Apulië op het Italiaanse vasteland gebracht.

Mare Nostrum

Eind 2014 eindigde de Italiaanse reddingsoperatie Mare Nostrum. Italië begon deze operatie nadat in 2013 bij Lampedusa 366 verdronken bij twee scheepsrampen. Er werden met die operatie meer dan 140.000 mensen van zee gered. De operatie werd Italië te duur en er waren teveel mensen die opgevangen moesten worden. Mare Nostrum werd vervangen door de Europese Operatie Triton, die wordt gecoördineerd door EU-grensbewakingsagentschap Frontex. De schepen die onder Operatie Triton uitvaren gaan lang niet zo ver de Middellandse Zee op en treffen daardoor minder schepen. Triton is meer bedoeld als grensbewaking dan als reddingsoperatie. Triton omvat twee vliegtuigen, een helikopter en zes patrouilleboten. Nederland levert een vliegtuig. De operatie kost de EU 2,9 miljoen euro per maand.

10 april 2015

Artsen zonder Grenzen kondigt in april 2015 aan dat het gaat samenwerken met MOAS, Migrant Offshore Aid Station met een basis op Malta. Ze willen reddingsoperaties uitvoeren op de Middellandse Zee. “Wij kunnen geen einde maken aan de oorlogen en het leed waarvoor mensen hun vaderland ontvluchtten, maar we kunnen wél ervoor zorgen dat er mínder mensen verdrinken doordat ze uit wanhoop in overvolle, gammele bootjes de oversteek wagen,” zegt Artsen zonder Grenzen.
MOAS doet de reddingsoperaties en AzG de medische zorg.

15 april 2015

Vierhonderd bootvluchtelingen zijn verdronken nadat de boot waarmee ze uit Libië waren vertrokken is gekapseisd. De slachtoffers zouden vooral minderjarige jongemannen betreffen.

16 april 2015

Bootvluchtelingen worden verdacht van moord. De actie aan boord zou zijn gefilmd met mobiele telefoons. Vijftien moslims zijn opgepakt omdat ze met messen twaalf christenen gedood en daarna overboord gegooid. Aan boord waren ongeveer honderd vluchtelingen die vanuit Libië de oversteek naar Sicilië waagden. Er ontstond ruzie over religie. Dat er niet meer slachtoffers zijn gevallen komt door de daadkracht van de andere opvarenden. Zij vormden een menselijk schild als verweer.
De Italiaanse politie heeft de vijftien, die uit Mali, Guinee en Ivoorkust komen, bij aankomt op Sicilië gearresteerd.

19 april 2015

In de Middellandse Zee kapseist een schip ten zuiden van Lampedusa met mensen aan boord die zaten opgesloten in het laadruim van de vissersboot. Er waren tussen de 700 en 950 mensen aan boord. Velen zaten als ratten in de val. De mensensmokkelaars hadden de bootvluchtelingen ingesloten: ze konden het ruim niet uit. Slechts 50 mensen konden worden gered. De Italiaanse premier Matteo Renzi gaat de verantwoordelijke mensensmokkelaars opsporen en berechten. De Tunesische kapitein Mohammed Ali Malek en een bemanningslid zijn twee van de overlevenden: ze werden in Italië gearresteerd.

20 april 2015

Ongeveer honderd mensen uit Syrië komen aan in de haven van Pozzallo, op Sicilië. Ze zaten in een gammele boot waarmee ze de Middellandse Zee vanuit Turkije overstaken. Deze bootvluchtelingen zouden niets van doen hebben met de honderden die in het gekapseisde schip zaten.

Rhodos

Later die dag varen kustwachten van Malta en Italië uit op zoek naar meerdere zinkende vluchtelingenboten. Er zouden meer dan 400 migranten op de boten zitten. Bij het Griekse eiland Rhodos liep een boot op de rotsen. Er waren tientallen vluchtelingen aan boord en een man, vrouw en kind verdronken. Donderdag 22 april staat een extra top in Brussel op de agenda om over de bootvluchtelingencrisis te praten.

De business van de mensensmokkelaars

De mensensmokkelaars zijn vindingrijk. Ze werven via Facebook, hebben bureautjes en bemiddelaars voor de directe contacten. De bemiddelaars staan bij ontmoetingsplekken of zitten met de vluchtelingen in een vluchtelingenkamp. De mensen die geld hebben gaan met het vliegtuig naar een ander land, wie een beetje geld heeft kan alleen een plaats op een gammele boot betalen. De grote jongens moeten het van mond-tot-mondreclame hebben, zodat ze oog moeten houden voor de kwaliteit van de reis. Belangrijk is dat de mensen heelhuids de overkant halen, want dat is de beste reclame. De smokkel wordt bedrijfsmatig aangepakt met oog voor tevreden klanten en de reputatie. Ondergronds is er een circuit van reisbureaus aan het werk, van grote organisaties tot eenpitters. Voor de rijkere Syriërs zijn er veilige vrachtschepen en zelfs luxe jachten beschikbaar. Grote jachten vallen niet zo op. De samenwerkingsverbanden zijn hecht. En hoe harder Europa de smokkelaars probeert tegen te werken, hoe beter voor de business: het doet de prijs alleen maar stijgen.

De vanuit landen als Turkije en Egypte opererende mensensmokkelaars verdienen zes, zeven miljoen euro per jaar. Er zijn ook minder professionele smokkelaars aan de gang die vanuit Libië werken. De chaos in dat land is groot en de vraag voor een overtocht naar Europa navenant. Het zijn smokkelaars die niets geven om de opvarenden die in de Middellandse Zee verdrinken.
Migranten moeten kiezen tussen de onveilige situatie in het thuisland, daar sterven, of de onveilige oversteek, het risico van de verdrinkingsdood.

2 mei 2015

Op zaterdag 2 mei zijn bij een reddingsactie 3.427 bootvluchtelingen gered door Franse en Italiaanse patrouilleboten van de marine. Ze dobberden voor de Libische kust. Twee mensen zijn gearresteerd. Men vermoedt dat de twee mensensmokkelaars zijn.

Lampedusa

De vluchtelingen worden naar Lampedusa, Sicilië en in Crotone op het Italiaanse vasteland gebracht. De EU-lidstaten hebben besloten om meer op zee te patrouilleren en deze reddingsactie is daarvan het eerste resultaat. Voor de EU-missie Operatie Triton is er meer budget beschikbaar. De EU besloot daartoe na de ramp op 19 april waarbij een boot kapseisde. De patrouilles kosten de EU negen miljoen euro per maand. Nederland zet marineschepen en vliegtuigen in.

Griekse eilanden

In het weekend van 2 en 3 mei worden in totaal 4800 migranten voor de Libische kust opgepikt en Griekenland onderschept 530 bootvluchtelingen die naar de Griekse eilanden voor de Turkse kust wilden varen. Mensensmokkelaars in Libië, Egypte en Turkije maken gebruik van het kalme weer en voeren de vaarten op.

4 mei 2015

De Libische kustwacht redt ongeveer 500 bootvluchtelingen en brengt ze terug naar de Libische kust, waar ze tot hun grote teleurstelling worden opgevangen in detentiekampen. De vluchtelingen zijn afkomstig uit Nigeria, Mali en Senegal en hebben maanden gereisd en veel geld betaald om de overtocht naar Europa te kunnen maken.

20 mei 2015

Niet alleen op de Middellandse Zee proberen bootvluchtelingen een veilig heenkomen te zoeken. In de wateren van Zuidoost-Azië drijven honderden vluchtelingen in gammele bootjes op zee. Het zijn veelal moslims die uit het boeddhistische Myanmar vertrekken omdat ze daar gediscrimineerd worden. Ze zijn op zee overgeleverd aan honger en dorst en mensensmokkelaars. Indonesië, Maleisië en Thailand, de kusten waar de bootjes soms landen, willen de vluchtelingen niet hebben. De bootjes worden teruggeduwd in zee. Ze zijn niet welkom.

3 september 2015
Op 2 september spoelt een kindje aan op het strand van Bodrum in Turkije. Het draagt een korte blauwe broek, een rood shirt en schoentjes met klittenbandsluiting. Het is een driejarig jongetje uit Kobani in Syrië. Hij is dood, verdronken. We weten hoe hij heet: Aylan Kurdi. De foto van dit kinderlichaampje op het strand schokt de wereld. Kleine Aylan wordt een schokkend symbool voor de bootvluchtelingen en een schreeuw dat het anders moet. Tot aan september verdronken er 2.500 vluchtelingen in de Middellandse Zee, waaronder honderden kinderen. Deze foto is de eerste waarop een verdronken kind te zien is. De wereld reageert massaal, ontzet. De foto van het kind is een stille aanklacht. De peuter ontsnapte aan de hel van Kobani en stierf voor de kust van Bodrum. Zijn broertje van 5 en zijn moeder verdronken ook.

3 oktober 2015
In 2015 zijn, tot begin oktober, 208.000 vluchtelingen via het Griekse eiland Lesbos Europa binnengekomen. Ongeveer 44.000 vluchtelingen namen de route via het eiland Kos. In totaal staken 390.000 mensen de Egeïsche Zee over op weg naar de Europese Unie. De cijfers zijn van de UNHCR.

Naar schatting 70 procent van de mensen die de Griekse route namen komen uit Syrië en zijn mensen die gevlucht zijn voor het IS-regime. Ander vluchtelingen komen uit Afghanistan en Pakistan. Ongeveer 131.000 namen de Itliaanse route. Deze mensen komen voor 26 procent uit Eritrea, 13 procent uit Nigeria en 8 procent uit Somalië.Volgens de schatting van de UNHCR trekken er dit jaar zo'n 1,4 miljoen vluchtelingen via de Middellandse Zee naar Europa.

Turkije-deal

In maart 2016 sluit de Europese Unie een deal met Turkije om de instroom via Turkije naar de Griekse eilanden te ontmoedigen.

2016 - Vijfduiend migranten verdronken

In 2016 zijn er vijfduizend migranten verdonken in de Middellandse Zee. Het is een recordaantal. In 2015 verdronken er op de vluchtelingenroute via het water 3800 mensen.

Middellandse Zee

Legenda
A. Sicilië
B. Kanaal van Sicilië
C. Lampedusa
D. Malta
E. Pozzallo
F. Rhodos
G. Crotone
H. Libië
I. Myanmar
J. Indonesië
K. Maleisië
L. Thailand
M. Bodrum
N. Kos
O. Lesbos
P. Kobani

Lees verder

© 2015 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Goedkoop vliegen met Air Nostrum vanaf MaastrichtGoedkoop vliegen met Air Nostrum vanaf MaastrichtGoedkoop vliegen kan met Iberia Regional Air Nostrum. In het verleden kon je met deze maatschappij vertrekken vanaf zowe…
Bootvluchtelingen aan de Spaanse kustBootvluchtelingen aan de Spaanse kustIn oktober 2013 heeft er in Lampedusa een vreselijke ramp plaatsgevonden waarbij honderden bootvluchtelingen probeerden…
De 10 mooiste stranden van ItaliëDe 10 mooiste stranden van ItaliëGlashelder water en witte, schone stranden. Je denkt hierbij toch gauw aan een land in het Caribische gebied. Gelukkig b…
Beleggen in VietnamBeleggen in VietnamVietnam is een van de meest stabiele economieën van Azië. Het is daardoor zeer aantrekkelijk om in te beleggen. Over de…
Het Tonkin-incident, waargebeurd of verzonnen?Het Tonkin-incident vond plaats op 2 augustus 1964. Twee jaar ervoor had Johnson het Congres er toe gebracht hem onbeper…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: PH1 Robert R. McRill / Wikimedia Commons
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Bootvluchteling geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://www.europa-nu.nl/id/viofix1fdisw/europese_aanpak_bootvluchtelingen geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://www.vluchtelingenwerk.nl/?gclid=CJTk5JKt-sQCFQjKtAodBUkAow geraadpleegd op 16 april 2015
  • https://www.artsenzondergrenzen.nl/vluchtelingen-middellandse-zee?gclid=CMvd98Ot-sQCFe_LtAod7ygA2Q geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://www.nrc.nl/nieuws/2015/04/14/opnieuw-bootvluchtelingen-gered-door-italie-totaal-7-000-in-vier-dagen/ geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_de_Vietnamezen_in_Nederland geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://www.amnesty.nl/nieuwsportaal/nieuws/acht-vragen-en-antwoorden-over-het-gebrek-aan-reddingsoperaties-op-de-middellan geraadpleegd op 16 april 2015
  • http://www.moas.eu geraadpleegd op 16 april 2016
  • http://nos.nl/artikel/2030621-vluchtelingen-opgepakt-na-moord-op-boot.html geraadpleegd op 17 april 2015
  • http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/3965863/2015/04/19/Bootongeluk-Middellandse-Zee-mogelijk-honderden-doden.dhtml geraadpleegd op 19 april 2015
  • http://www.knack.be/nieuws/100-vluchtelingen-komen-aan-in-sicilie/video-iwatch-563401.html geraafpleegd op 20 april 2015
  • Leeuwarder Courant 20 april 2015/ 21 april/ 22 april 2015
  • http://www.ad.nl/ad/nl/1013/Buitenland/article/detail/3968340/2015/04/20/Kustwacht-uitgerukt-naar-400-bootvluchtelingen-in-nood.dhtml geraadpleegd op 20 april 2015
  • http://www.nu.nl/buitenland/4042394/duizenden-bootvluchtelingen-gered-middellandse-zee.html geraadpleegd op 3 mei 2015
  • http://nos.nl/artikel/2033811-bijna-5000-bootvluchtelingen-in-een-weekend-gered.html geraadpleegd op 5 mei 2015
  • http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/4001012/2015/05/05/Libische-kustwacht-stuurt-bootvluchtelingen-terug.dhtml geraadpleegd op 5 mei 2015
  • Friesch Dagblad 6 mei 2015/ 20 mei 2015
  • Friesch Dagblad - Rusland gaat door met bombardementen op Syrië - 3-10-2015
  • http://www.volkskrant.nl/opinie/die-foto-dat-is-de-waarheid~a4134470/ geraadpleegd op 4 oktober 2015
  • Afbeelding bron 1: PH1 Robert R. McRill / Wikimedia Commons

Reageer op het artikel "Bootvluchtelingen - gevaarlijke weg naar veiligheid"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Sjaanfanameland
Laatste update: 24-12-2016
Rubriek: Nieuws uitgelicht…
Subrubriek: Mens en samenleving
Special: Asielzoekers en vluchtelingen
Bronnen en referenties: 21
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!