Voor de Protestantse Kerk Nederland blijft Israël gevoelig

Uit een enquête blijkt dat 82 procent van de leden van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vindt dat de kerk net zoveel verbonden moet zijn met Israël als de Palestijnse christenen. Is dit een bemoedigend signaal of theologische onzin? In de nieuwe Israël-nota van de PKN lijkt Israël er weer bekaaid vanaf te komen. Wel steun aan Palestijnse activisten, maar niet aan Israël.

Kerkorde

In de kerkorde van de Protestantse Kerk Nederland staat: 'De kerk is geroepen gestalte te geven aan haar onopgeefbare verbondenheid met het volk Israël'. Deze formulering kwam kort na de Jom Kippoeroorlog van 1973. Nederlandse rabbijnen beklaagden zich bij de gereformeerde synode over het feit dat de kerken zich afzijdig hielden. De synode gaf beschamend een antwoord: "Als christenen kunnen we niet anders dan onze verbondenheid uitspreken met het volk Israël, omdat ons beider bestaan op de meest intensieve wijze met elkaar is verweven."

Vervangingstheologie

De kerk heeft lange tijd gedacht dat de joden niet meer het Uitverkoren Volk was, omdat ze Jezus niet accepteerden. Dit bleek een voedingsbodem voor antisemieten, zoals Hitler. De PKN heeft deze vorm van vervangingstheologie afgewezen. Maar de PKN vindt wel dat er meer aandacht moete komen voor de rechten en noden van de Palestijnen. PKN-secrestaris Bas Plaisier zei in 2004 dat Israël rampen aanricht in Palestijns gebied. Volgens pro-Israël christenen zijn deze uitspraken gevaarlijk.

Nieuwe nota 2007

De laatste nota dateert van 2003. Toen was er vooral aandacht voor de volkenrechtelijke visie. Maar in de nieuwe nota ligt daarnaast meer nadruk op theologische invalshoeken. In de nota spreekt de kerk van een 'onopgeefbare verbondenheid' met Israël, maar ook van een 'fundamentele oecumenische band' met de Palestijnse christenen. Maar de conclusie lijkt eenzijdig te zijn: "de noodzaak de voortgaande ontrechting van de Palestijnse bevolking, met name in de bezette gebieden, in het publieke debat aan de orde te blijven stellen, en zo op te komen voor gerechtigheid." De opvatting biedt steun aan Palestijnse activisten, maar geen steun aan Israël en haar bevolking dat in internationaal verband nog steeds geen gerechtigheid wordt gedaan.

Kritiek

Dat er een band is tussen Palestijnse christenen en de PKN is niet zo vreemd, net zoals er een band moet bestaan met andere christenen in de wereld. Maar die moet van een andere theologische orde zijn dan de band met Israël. De Palestijnse christenen hebben geen Abraham, Isaac en Jacob voortgebracht, zoals de joden. Deze zijn de wortels van het christendom. Vandaar dat de band met Israël speciaal moet blijven.

Voorts moet duidelijk zijn dat Palestijnse christenen maar een minderheid vormen van de Palestijnse bevolking en dat zij door hun moslim broeders op de huid worden gezeten. Veel christenen zijn naar het buitenland gevlucht voor moslim geweld. De Intifadah heeft een islamitisch karakter die gaat over martelaarschap en kruistochten. De christenen kiezen vaak een veel vreedzamer benadering jegens Israël. Ze wijzen geweld en zelfmoordaanslagen af. Dat wordt ze niet altijd op prijs gesteld. Radicale moslims verwijten de christenen niet de prijs voor de vrijheid te willen betalen.De PKN zou veel meer aandacht moeten besteden aan dit probleem.

Meer over bekering is te lezen in mijn special De Joodse strijd tegen christelijke bekeringsdrift.