Te dik/overgewicht kinderen: wereldwijd groeiend probleem

In de afgelopen twee decennia is het aantal jonge kinderen met overgewicht of obesitas is met ongeveer 60% toegenomen, zo meldt de WHO in een nieuw uitgebracht rapport. Overgewicht en obesitas bij kinderen vormen een serieus probleem voor hun gezondheid. Overgewicht en obesitas veroorzaakt of verergert op termijn een groot aantal gezondheidsproblemen. De bevindingen bevestigen de noodzaak van effectieve interventies en programma's om dit groeiende probleem het hoofd te bieden.

Te dik/overgewicht kinderen: wereldwijd groeiend probleem

• Aantal te dikke kinderen neemt wereldwijd toe
• De risico's van overgewicht en obesitas
• Beschermende factoren en risicofactoren voor overgewicht en obesitas
• Behandeling, preventie en voorlichting

Aantal te dikke kinderen neemt wereldwijd toe

Het aantal jonge kinderen met overgewicht of obesitas is met ongeveer 60% toegenomen in de afgelopen 20 jaar, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie (Engels: World Health Organization, afgekort WHO) in een nieuw rapport.(¹) Overgewicht en obesitas bij kinderen vormen een serieus probleem voor hun gezondheid. Kinderen met overgewicht hebben twee- tot tienmaal zoveel kans op als volwassene overgewicht te krijgen in vergelijking met leeftijdsgenootjes met een normaal gewicht. Dat risico ligt hoger bij kinderen en adolescenten met obesitas.(²)

Volgens de WHO hadden in 1990 4,2% van de kinderen onder de 5 jaar overgewicht of obesitas. Dat cijfer is alarmerend gestegen tot 6,7% in 2010. De verwachting van de onderzoekers is dat dit verder zal stijgen naar maar liefst 9,1% in 2020. Het probleem is erger in de ontwikkelde landen dan in ontwikkelingslanden. De WHO schat dat 43 miljoen kinderen wereldwijd te kampen hebben met overgewicht of obesitas, en dat 81% van hen in ontwikkelingslanden woont. Dit aantal zal het volgende decennium naar verwachting stijgen tot ongeveer 60 miljoen. Deze bevindingen bevestigen de noodzaak van effectieve interventies en programma's, zowel gericht op behandeling als preventie en voorlichting, teneinde dit groeiende gezondheidsprobleem het hoofd te bieden. Het onderzoek is gepubliceerd in het novembernummer van het American Journal of Clinical Nutrition.

De risico's van overgewicht en obesitas

Overgewicht en obesitas veroorzaken of verergeren op termijn een groot aantal gezondheidsproblemen. Zwaarlijvigheid wordt in het bijzonder geassocieerd met de ontwikkeling van type 2 diabetes, coronaire hartziekten (waarbij de kransslagaderen vernauwd zijn door afzetting van vetstoffen uit het bloed), een toename van verschillende kankers, het Obstructieve Slaap Apneu Syndroom (OSAS) en gewrichtklachten van zowel de kleine als grote gewrichten. Overgewicht en obesitas zorgen voor een afname van de levensverwachting. Daarnaast zorgt de aandoening voor een significante toename van de kosten van de gezondheidszorg. Bovendien zijn mensen met obesitas minder (goed) inzetbaar in het arbeidsproces en vertonen zij meer arbeidsverzuim.

Beschermende factoren en risicofactoren voor overgewicht en obesitas

Overgewicht komt tot stand door een disbalans tussen energie-inname enerzijds en verbruik van energie door voornamelijk lichamelijke inspanning anderzijds. Een energierijke voeding met relatief veel verzadigd vet en suiker in combinatie met te weinig beweging (te weinig sport, lichamelijke activiteit, te veel zittende activiteiten zoals tv kijken en achter de computer zitten), leidt op den duur tot overgewicht.

Borstvoeding lijkt tegen het optreden van overgewicht/obesitas op latere leeftijd te beschermen.(³) Risicofactoren zijn onder andere:

• een lage opleidingsgraad van de ouders;
• wonen in verstedelijkte gebieden;
• het overslaan van het ontbijt;
• obese ouders.

Behandeling, preventie en voorlichting

Overgewicht en obesitas vormen een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid die niet onderschat moet worden. Vroegtijdige signalering en behandeling is geboden om de verdere stijging van het aantal gevallen tegen te gaan. Ouders met een te dik kind worden bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium verwezen naar een multidisciplinair samenwerkingsverband, waar zij voedingsadviezen, beweegadviezen en zonodig opvoedingsondersteuning krijgen.

Preventie en voorlichting is gestoeld op vijf pijlers:

1. het promoten van borstvoeding;
2. het belang duidelijk maken van ontbijten;
3. het meer laten buitenspelen van kinderen;
4. minder frisdrank en vruchtensap voor kinderen; en
5. minder televisiekijken en computeren.

---

Verder lezen

• Jonge kinderen die veel tv kijken: slecht voor ontwikkeling
• Onderzoek: frisdrank leidt tot leverschade / vetlever

Voetnoten

1. Onis, de et al.: Global prevalence and trends of overweight and obesity among preschool children; Am J Clin Nutr.2010; 0: ajcn.2010.29786v1-ajcn.29786
2. Singh, A.S., Mulder, C., Twisk, J.W., Mechelen, W. van, Chin a Paw, M.J.M.: Tracking of childhood overweight into adulthood - A systematic review of the literature. Obes Rev 2008;9:474-88
3. Armstrong, J., Reilly J.J.: Breastfeeding and lowering the risk of childhood obesity. Lancet 2002;359:2003-4