Ik ben ziek, maar je ziet het niet

Er zijn heel algemeen genomen twee vormen van ziek zijn. Lichamelijk en geestelijk. Tussen deze twee is een groot verschil. Het een is duidelijk uit te leggen en vaak zichtbaar, het ander is onzichtbaar en moeilijker uit te leggen. Hiermee bedoel ik ziek zijn in je hoofd. Het kan je leven bepalen, terwijl je er niets van ziet…

Aantoonbaar of lichamelijk ziek zijn

Wie binnen deze groep valt krijgt vaak sneller begrip vanuit de maatschappij. Het is logisch dat de personen die hier binnen vallen minder aankunnen dan wanneer ze gezond zouden zijn. In de maatschappij wordt dat ook sneller geaccepteerd. Om toe te lichten wat ik hiermee bedoel zal ik enkele voorbeelden noemen.

Aan iemand die een been breekt zie je dat die persoon tijdelijk minder kan. Het is zichtbaar en logisch dat er tijd nodig is om te genezen. Bij iemand die kanker heeft is het minder zichtbaar, maar wanneer diegene dit bekend maakt weet men dat die persoon een zware tijd met operaties en chemotherapie kan gaan hebben en zal deze persoon dus minder aankunnen. De ziekte komt voorop te staan en de maatschappij zal dat accepteren en aanmoedigen.

Zo zijn er nog veel meer ziekten, waarvan de een meer zichtbaar is dan de ander. De ziekten zijn echter duidelijk en men ziet en begrijpt dat een persoon door zijn ziekte (tijdelijk) minder kan doen dan normaal het geval zal zijn. Ze krijgen de tijd, ruimte en begeleiding om stap voor stap beter te worden of in ieder geval het leven voor hen zo draaglijk mogelijk te maken.

Geestelijk of psychisch ziek zijn

Een heel ander verhaal is het wanneer iemand psychisch ziek is. Aan deze mensen is niet te zien dat ze ziek zijn. Dit duidt vaak op onbegrip. Terwijl mensen die psychisch ziek zijn vaak ook minder aankunnen dan wanneer ze gezond zouden zijn.

Neem bijvoorbeeld mensen die smetvrees hebben. Ze moeten alles op een vaste manier doen en kunnen hun dag vullen met dingen móeten schoonmaken. Het kan zelfs zo erg zijn dat ze de deur niet uit durven. Voor de maatschappij is dat moeilijk te begrijpen. Gelukkig is het wel zo dat er tegenwoordig meer aandacht is voor psychische ziekten, maar helaas nog lang niet genoeg. Doordat men vaak nog te weinig begrip voor deze ziekten heeft, krijgt de zieke persoon minder snel de tijd, ruimte en begeleiding die nodig is om beter te worden, of in ieder geval het zo onder controle te krijgen dat het voor die persoon leefbaar is.

Verwachtingen van de maatschappij

Wanneer men lichamelijk of aantoonbaar ziek is, gaat men ervan uit dat deze persoon minder kan doen. Als diegene dan toch stapjes vooruit zet, dan zal dit geprezen worden. Het is knap dat de persoon opknapt en langzaam steeds meer aankan. De verwachtingen zijn laag en kunnen naar boven worden bijgesteld. De persoon kan bewijzen dat ie meer kan dan men denkt en dat levert succeservaringen op.

Anders is dit echter met iemand die psychisch ziek is. Men ziet niks aan deze persoon en de verwachtingen die men van deze persoon heeft zullen even hoog zijn als die aan een gezond mens. Het kan echter dat degene die psychisch ziek is, door zijn ziekte veel minder aankan. Deze persoon zal dan telkens uit moeten leggen waarom hij of zij dingen niet kan en men zal de hoge verwachtingen die men heeft naar beneden bij moeten stellen. Het keer op keer uit moeten leggen dat je iets niet kan, levert veel spanning op en vaak ook een gevoel van falen.

Een voorbeeld: ik heb ADD. Dat houdt onder andere het volgende in. Iemand zonder ADD zal prikkels die binnen komen filteren als belangrijk en onbelangrijk. Zo zal diegene een gesprek goed kunnen volgen en niet heel snel afgeleid zijn. Wanneer ik echter een gesprek volg en iemand komt langs met bijvoorbeeld een kind, dan trekt mijn aandacht naar het kind en ‘vergeet’ ik te luisteren naar de ander. Dit kan zonder dat de ander het in de gaten heeft. Het is niet zichtbaar. De ander kan het wel merken, maar dat hoeft niet.

Tot slot

Ik denk dat het heel belangrijk is dat er meer bekendheid komt over psychische ziekten. Dat men leert inzien dat men van iemand die psychisch ziek is minder kan verwachten dan van iemand die helemaal gezond is. Het steeds aan moeten geven en uit moeten leggen van waarom je dingen niet kunt, levert veel stress en spanning op en dat zal tégen de zieke persoon werken. Het is namelijk voor jezelf al erg frustrerend dat je dingen niet kan, maar om dat ook nog telkens te moeten uitleggen en bewijzen waarom je het niet kan maakt het extra moeilijk.