Q-koorts vaccinatie beperkt beschikbaar

Maandag 20 oktober 2008 is de vaccinatie tegen Q-koorts van start gegaan. Het vaccin is beperkt beschikbaar. Dat betekent dat voorlopig alleen grote melkgeiten- en melkschapenbedrijven in de omgeving van Uden mogen vaccineren. Vanaf 3 november mogen meer schapen- en geitenhouders enten. Minister Verburg (Landbouw, Natuurbeheer en Voedselveiligheid) hoopt hiermee besmetting van mensen met Q-koorts te voorkomen.

Wat is Q-koorts?

Q-koorts is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie, namelijk de Coxiella burnetti. De ziekte kan van dier op mens worden overgebracht (het is een zoönose), mensen onderling kunnen elkaar echter niet besmetten. De mens kan besmet worden door koeien, honden, katten, vogels maar vooral schapen en geiten worden gezien als de belangrijkste besmettingsbron. Q-koorts kan op de mens worden overgedragen als deze besmette stofdeeltjes inademt. De bacterie is helaas erg ongevoelig voor milieu-invloeden en kan met het stof over grote afstanden getransporteerd worden. De verschijnselen van Q-koorts bij mensen lijken op die van een normale griep: hevige hoofdpijn, koude rillingen, zweten, spierpijn, misselijkheid en braken, diarree of een verlaagde hartslag. Gemiddeld beginnen de verschijnselen 2 tot 3 weken na besmetting, dit kan echter oplopen tot 6 weken. Soms kan de bacterie een longontsteking veroorzaken en moet de patiënt worden opgenomen in het ziekenhuis. Redelijk vaak komt er bij Q-koorts een leverontsteking voor zonder symptomen. Als een dergelijke infectie chronisch wordt kunnen de bij deze aandoening horende symptomen tot tien jaar na de eerste oorzakelijke infectie optreden. Dieren met Q-koorts hebben vaak geen symptomen, soms neemt het aantal spontane abortussen toe.

Meldplicht

In Brabant, rond het plaatsje Uden is in het voorjaar van 2008 vaker Q-koorts bij mensen geconstateerd dan ooit tevoren(145 gevallen). Daarom hebben minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en minister Ab Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een aantal maatregelen genomen om de verspreiding van de ziekte tegen te gaan. Zo geldt er sinds 12 juni 2008 een meldplicht: bij een vermoeden of een constatering van Q-koorts op een bedrijf zijn de veehouder en de veearts verplicht dit te melden.

Daarnaast zijn de volgende maatregelen genomen:

• Bij bedrijven waar besmetting is vastgesteld geldt een verbod van drie maanden op het uitmesten van de stal en het uitrijden van mest.
• Als de potstal vol is, is er voor het uitrijden van de mest een ontheffing mogelijk van de Voedsel en Waren Autoriteit. Die bekijkt ter plekke wat de alternatieven zijn.
• Er mogen geen bezoekers komen in de stallen van besmette bedrijven.
• Het ministerie van VWS overlegt met het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) of bij boeren die zelf kazen maken en die getroffen worden door een besmetting de rauwe melk gepasteuriseerd moet worden.
• De melkgeiten en –schapensector wordt geadviseerd om voor het begin van de lammerperiode in februari de stal uit te mesten. Bacteriën die bij eventuele abortussen vrijkomen, worden dan geruime tijd in het stro bewaard en daardoor minder besmettelijk.

Vaccinatie

Op 20 oktober 2008 maakte minister Verburg bekend dat de vaccinatie tegen Q-koorts die dag van start zou gaan. Omdat het vaccin beperkt beschikbaar is (er zijn 80.000 doses vaccin en elk dier moet twee keer gevaccineerd worden, er kunnen dus 40.000 dieren worden gevaccineerd), is het tot en met 2 november 2008 slechts toegestaan binnen een straal van 45 kilometer rond Uden schapen en geiten te vaccineren die:

• commercieel worden gehouden voor de melkproductie
• op grote bedrijven worden gehouden met meer dan 50 schapen of geiten
• op een kinderboerderij of zorgboerderij worden gehouden

Vanaf 3 november 2008 mogen ook andere schapen- en geitenhouders in de omgeving van Uden hun schapen en geiten laten vaccineren. Het vaccin worden gratis ter beschikking gesteld door het ministerie, de kosten voor de dierenarts komen echter wel op het conto van de veehouder. En nu maar hopen dat de combinatie van maatregelen en vaccinatie de besmetting van mensen met Q-koorts verder voorkomt.