VU Medisch Centrum gaat vage klachten behandelen

Iedere arts weet, dat patiënten met vage klachten over hoofdpijn, vermoeidheid, concentratieproblemen geen aanstellers zijn. Dat is ook de insteek van de specialisten die vanaf de zomer van 2008 in het VU Medisch Centrum mensen die niet te verklaren klachten hebben gaan behandelen. Meestal zijn het personen die een lijdensweg in de reguliere en alternatieve zorg achter de rug hebben. En nog steeds verdwijnen de klachten niet.

Symptomen vage klachten

Het is niet zo vreemd, dat een huisarts niet weet wat iemand mankeert. Tien tot 25% van de patiënten verlaat het spreekuur van de huisarts zonder diagnose. Bij de meeste mensen is er dan nog geen man overboord: de klachten gaan na verloop van tijd vanzelf weer over. Maar niet bij iedereen. De chronische, hardnekkige gevallen kunnen nu in Amsterdam terecht. Er is al een vergelijkbare poli in het AMC, maar dan alleen voor neurologische aandoeningen.

Mensen met onverklaarde klachten hebben symptomen die steevast thuishoren in dit rijtje: moeheid, hoofdpijn, concentratie- en slaapproblemen, duizeligheid, prikkelbaarheid. Inderdaad, vage klachten die ieder mens wel eens heeft. Artsen en onderzoekers slagen er niet in een lichamelijke oorzaak voor de klachten te vinden, die vaak langdurig aanhouden. Er is niets te zien op scans, er komt niets uit alle denkbare tests. De dokter kan dus geen diagnose stellen. Daar zit voor de patiënt de grote frustratie. Zonder diagnose word je immers niet serieus genomen. Niet door je omgeving, maar ook niet door je verzekeringsmaatschappij. Gelukkig wel door lotgenoten, die zich massaal groeperen op internetfora.

Medische diagnose en behandeling

Bij gebrek aan een duidelijke diagnose worden er etiketten geplakt op verzamelingen vage klachten (syndromen) die in bepaalde omstandigheden bij elkaar lijken te horen. Dat gebeurt door artsen, maar ook door de media of door patiënten. Vaak komen en gaan de syndromen vanzelf. Soms hoor je er tijdenlang niets over, en ineens duiken ze weer op - vaak alleen met een nieuwe naam. De klachten blijven goeddeels gelijk, de patiënten (voor het overgrote deel vrouwen) even wanhopig. Zeker wanneer er schamper wordt gedaan over de 'modeziekte', waaraan ze zouden lijden, of wanneer er weer eens wordt gezegd dat het tussen de oren zit.

Dat laatste is voor een aanzienlijk deel het geval. Dat is eigenlijk alleen maar vanzelfsprekend: wie zich mentaal niet goed voelt, merkt dat ook aan zijn lijf - en omgekeerd. Mensen met een onverklaarbare klacht worden echter des duivels als ze naar de psycholoog worden gestuurd: ze willen immers per se een medische diagnose voor hun zeer voelbare fysieke ongemakken. Toch is het een feit dat cognitieve gedragstherapie (de populairste behandeling bij een psycholoog) aanslaat bij veruit de meeste mensen met vage klachten. Ze worden er duidelijk beter van. Dat kan er toch echt alleen op duiden dat er een aanzienlijke (en behandelbare) psychische component is in hun ziektebeleving. De behandelaars in het nieuwe centrum krijgen in elk geval heel wat op hun bordje.

Overzicht syndromen van de laatste jaren

Bekkeninstabiliteit
Tijdens de zwangerschap wordt het kraakbeen tussen de schaambeenderen weker. Direct na de bevalling zou het bekken vervolgens 'instabiel' zijn. Vrouwen kunnen maanden na de geboorte nog last hebben van de pijn. Een veelgestelde diagnose in de jaren tachtig en negentig. Tegenwoordig komt het veel minder voor, omdat zwangere vrouwen zich over het algemeen houden aan de regel, dat je naar mate de zwangerschap vordert lichamelijke inspanningen (b.v. traplopen en stofzuigen) moet verminderen.

Burn-out
Extreme vermoeidheid als gevolg van overmatige en langdurige stress op het werk. Niet te verwarren met overspannenheid, dat meestal een concreet aanwijsbare oorzaak heeft en korter duurt. Burn-out is het gevolg van langdurige roofbouw op lichaam en geest door jarenlange mentale en fysieke inspanning, waarbij nooit momenten van ontspanning optreden. Het is een verzameling van symptomen, uiteenlopend van lusteloosheid tot cynisme en slaapproblemen.

Chemische overgevoeligheid
Ook: Multiple Chemical Sensitivity (MCS). Sterk in opkomst. Mensen die zeggen overgevoelig te zijn voor chemische stoffen en/of geuren van b.v. schoonmaakmiddelen, verf en parfum. Veel beroepsschilders kregen klachten na jarenlang te hebben gewerkt met synthetische verfsoorten. Nu veel verf- en lakproducten op waterbasis worden gebruikt (acrylverf) zijn de klachten afgenomen. MCS is familie van elektro-overgevoeligheid: mensen die menen last te hebben van hoogspanningsleidingen, zendmasten, mobieltjes of apparaten in het algemeen. Uitgebreide onderzoeken hiernaar spreken elkaar tegen.

Chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS)
Ook wel ME (Myalgische Encefalomyelitis) genaamd. Ten onrechte, want dat duidt op een ontsteking van het zenuwweefsel die echter nooit is gevonden. Mensen met CVS zijn bij de geringste inspanning moe. Die vermoeidheid blijft maandenlang en gaat niet over met rust. CVS-patiënten hebben vaak last van een reeks klachten, uiteenlopend van concentratieproblemen en pijn tot extreem transpireren.

De gezondheidsraad adviseerde in 2005 de minister van Volksgezondheid om het als zelfstandig ziektebeeld te erkennen.
Deze echter legde die raadgeving naast zich neer en hield het op een aandoening, die wel over ging. Dat betekende voor veel patiënten dat zij op grond van hun klachten geen recht hadden op een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering.

Fibromyalgie
Letterlijk: bindweefselspierpijn. Mensen met fibromyalgie hebben verspreid over het hele lichaam aanhoudende pijnen, vooral bij de gewrichten. Velen van hen hebben ook het chronisch vermoeidheidssyndroom. Bloedonderzoek, röntgenfoto's en andere tests laten niets afwijkends zien. Met pijnstillers en fysiotherapie worden de symptomen onderdrukt.

Whiplash
Pijn als gevolg van een ongeval waarbij het hoofd bruusk vooruit en achteruit beweegt - meestal bij een auto-ongeluk. De spieren in de nek en de schouders worden daarbij overbelast. Bijna altijd verdwijnen de klachten vanzelf, maar een kleine groep mensen houdt er een chronische whiplash aan over. De klachten bestaan uit concentratieproblemen, hoofdpijn en vermoeidheid. Scans laten niets afwijkends zien.

Conclusie

Doordat de gang van mensen met vage klachten in de reguliere geneeskunde nogal eens onbevredigend verloopt, zoeken velen hun toevlucht tot het alternatieve circuit. Dat heeft de vage klachten gretig omarmd. Hier staat het stijf van de 'behandelingen' tegen alle denkbare syndromen. Patiënten krijgen er de tijd en de aandacht die ze bij een echte dokter tekort zeggen te komen. Alleen daarvan kun je je al beter gaan voelen. Het kan haast niet anders of tijd en aandacht zijn belangrijke remedies die de nieuwe polikliniek in de aanbieding heeft. Een goede zaak. Daar kost het de patiënt nog niets. In het alternatieve circuit is die aandacht, eventueel gecombineerd met kruidenextracten, een stuk duurder. © 2008 - 2010 Staal, gepubliceerd in Mens en Gezondheid (Nieuws uitgelicht...) op 14-02-2008, laatst gewijzigd op 23-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• A.L.S.: het ALS-Centrum: Amyotrofische lateraal sclerose is een zeldzame neuro-musculaire aandoening met een snel beloop. Dit betekent dat het een zeldzame progressieve spierziekte is. De gemiddelde levensve…
• A.L.S.: Het stellen van de diagnose: Mensen die de diagnose A.L.S. krijgen hebben vaak al een lange weg afgelegd voordat de diagnose gesteld is. Hier zijn een aantal oorzaken voor. De klachten zijn in de beg…
• Prikkelbare darmsyndroom (PDS): Het prikkelbare darmsyndroom is een aandoening van het spijsverteringskanaal die veel voor komt. Een andere veelgebruikte term voor het prikkelbare darmsyndroom is de spastisc…
• Aandoeningen: carpale-tunnel syndroom: Het carpale-tunnel syndroom is een aandoening die veel voorkomt. De prevalentie van het carpale-tunnel syndroom bij vrouwen in 9 procent, bij mannen is dit 0,6 procent.…
• Gilles de la Tourette syndroom en magnesium inname: Het syndroom van Gilles de la Tourette is bij veel mensen bekend als 'die psychische stoornis waarbij je steeds scheldt'. Het Tourette syndroom behelst ech…

Bronnen en/of referenties

• ~www.vumc.nl/onderzoek