Onvoldoende kennis over BDD onder Nederlandse artsen

Je denkt dat sommige mensen zich aanstellen als ze zich lelijk en onzeker voelen. Maar er bestaat een zekere psychologische ziekte hierover die je misschien nog nooit hebt gehoord. BDD, of ook Body Dismorphic Disorder. Als je in de spiegel kijkt zie je een monster die zich steeds vervormt. Deze ziekte lijkt op anorexia, alleen denken de patienten dat ze heel erg lelijk zijn in plaats van dik.. In Nederland is het nog niet genoeg bekend...

Body Dysmorphic Disorder (BDD) is een ziekte die ook wel ingebeelde lelijkheid wordt genoemd. Personen met deze ziekte vinden zichzelf zo lelijk, dat ze zich niet meer in het openbaar durven te verschijnen. Uit het onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), blijkt dat bijna vijf procent van de mensen die naar de plastische chirurg gaan aan BDD lijdt. Voor bezoekers aan de dermatoloog is dit zelfs tien procent. Huisartsen hebben te weinig kennis over Body Dysmorphic Disorder, zij sturen mogelijke BDD patiënten zonder twijfel door naar de dermatoloog of de plastische chirurg. Uit een artikel over een symposium, blijkt dat zelfs als dermatologen de BDD patiënten ondanks herkenning van de ziekte, toch niet worden doorgestuurd naar een psychiater. Onder de mom van ‘de patiënt is niet gek’, wordt deze weer teruggestuurd naar de huisarts. Omdat het ziektebeeld onbekend is bij de meeste huisartsen, worden patiënten vaak niet naar de psychiater verwezen. Onderzoek naar BDD wordt vaak in de afdelingen dermatologie en plastische chirurgie gedaan, omdat de meeste patiënten daar een oplossing zoeken. Volgens arts-onderzoeker Nienke Vulink van het UMC, herkennen huisartsen de ziekte wel wanneer ze voorlichting over BDD krijgen. Inzicht in het ziektebeeld wordt hiermee versterkt.

De herkenbaarheid in de VS is beter dan in Nederland, dankzij het cultuurverschil. In de VS gaat het anders, mensen zijn daar eerder geneigd om hulp te zoeken bij een psychiater. In Nederland is het gaan naar de psychiater nog steeds een taboe. De Nederlander heeft meer moeite om zijn psychische problemen toe te geven. Het schoonheidsideaal wordt ook als oorzaak van BDD gezien, maar dat betekent niet dat iedereen die ontevreden is met zijn uiterlijk, BDD heeft. Er wordt verder gekeken naar andere mogelijke psychische aandoeningen zoals depressie en angststoornissen. Het schoonheidsideaal is in de VS sterker aanwezig vergeleken met Nederland. Problemen over het uiterlijk komen vaak voor, daarom is er meer aandacht voor psychische problemen over het uiterlijk, en daarmee ook voor BDD.

Plastische chirurgen zijn in de VS al een stuk voorzichtiger als het gaat om ingrepen bij een mogelijke BDD patiënt. De kans dat de chirurg na de constatering van de ziekte wordt aangeklaagd door zijn patiënt, is in de VS aanwezig. Want bij een cosmetische ingreep zijn de gevolgen voor BDD patiënten risicovol. Micheal Jackson is een levend voorbeeld van wat er kan gebeuren als een BDD patiënt onbeperkt toegang heeft tot plastische chirurgie. Klinisch psycholoog Theo Bouman meldt daar over dat: “83 procent van de ingrepen bij BDD- patiënten niet leidt tot een verandering. Het kan zelfs leiden tot een verergering van BDD.”

De oorzaken van deze ziekte zijn niet wetenschappelijk bewezen. Dit is de reden waarom verschillende specialisten hier een andere visie over hebben. Bouman zegt hierover: “BDD’ers zijn meestal piekeraars en perfectionisten. Maar niet iedereen met zo’n karakter krijgt BDD. Van invloed is ook of je gepest bent in je jeugd, hoe veeleisend je ouders waren, of je het uiterlijk erg belangrijk vindt en of je een groot schaamtegevoel hebt ontwikkeld.” Damiaan Denys, de psychiater die ook het onderzoek van het UMCU heeft gedaan, vindt eveneens dat BDD onmiskenbaar een psychische ziekte is. Dit is echter geen feit er zijn steeds meer aanwijzingen om te denken dat deze ziekte niet alleen psychisch is. Arts onderzoeker Nienke Vulink legt uit dat er momenteel neurologische onderzoeken met betrekking tot BDD gaande is. De hersens worden gescand naar een afwijking, en soms kan het zijn dat een BDD patiënt inderdaad een afwijking heeft. Een dergelijk onderzoek kan ook aangeven dat de patient last heeft van OCD (Obsessive-Compulsive Disorder) ook wel “dwangneurose” genoemd. Deze patiënten hebben last van dwanggedachten. Deze dwanggedachten hebben allerlei onaangename gevoelens tot gevolg, zoals: angst, frustratie, twijfel, onzekerheid.
De diagnose voor BDD wordt eerst vanuit de psychische kant vastgesteld. Nienke Vulink is erg voorzichtig met uitspraken als het gaat om ‘psychische oorzaken’. Scans die bij BDD patiënten zijn gedaan tonen namelijk dat er in veel gevallen een afwijking in de hersenen is, wat weer voortkomt uit genetische kwetsbaarheid. Omgevingsfactoren of trauma’s kunnen hierbij een rol spelen, maar volgens Vulink moeten die niet als oorzaak worden gezien. Vulink ziet het eerder als een associatie.

Een BDD patient heeft het zwaar. De ziekte wordt meestal als aanstellerij gezien, omdat mensen niet kunnen begrijpen waarom iemand zichzelf anders kan zien in de spiegel. Een BDD’er voelt steeds de neiging om zijn gezicht te verbergen omdat ze zich schamen. Werken, op vakantie gaan, bezoek ontvangen is bijna onmogelijk. We kunnen een BDD’er dus arbeidsongeschikt beschouwen. Herkenbaarheid van deze ziekte moet daarom serieuzer genomen worden omdat het een maatschappelijke rol speelt. Een gefrustreerd forumlid vertelde op de BDD website dat ze de mevrouw van de UWV moest smeken om niet te werken. Het UWV had alle informatie met betrekking tot BDD nagepluisd, maar ze bleven volhouden dat ze kon werken. Volgens artikel ‘Niet om aan te zien’
(Ontstaansgeschiedenis en plaatsbepaling van de stoornis in de lichaamsbeleving) staat dat zeventig procent van de patiënten met BDD nooit getrouwd is geweest, en slechts 13% is gehuwd. Suïcidale ideeën komen vaak voor: 70%, suïcidepogingen ook: 22%. De levens prevalenties van depressieve episodes en sociale fobie zijn respectievelijk 83 en 35%. (K. Phillips e.a.1995; K. Phillips 1996c). Altamura e.a. (2001) vonden bij 49,7% van de patiënten met BDD suïcidale ideatie.

De meest voorkomende en effectieve behandeling voor BDD is cognitieve gedragstherapie. De therapie kan individueel zijn, maar kan ook als groepstherapie effectief zijn. CGT combineert zowel cognitieve en gedragskundige behandelstrategieën. Het doel van cognitieve gedragstherapie is om de manier van denken en interpreteren van de patiënt te beïnvloeden. Behandelingen als, hypnose, het behandelen van trauma’s en natuurlijke geneesmiddelen blijken niet effectief als het gaat om de behandeling van BDD.

Vorderingen in de BDD zijn in de neurologie, met name afbeeldend- scan onderzoeken om afwijkingen in hersens te vinden. Onderzoek naar oorzaken worden verdiept, bijv. klinische onderzoek met betrekking tot socialiteit en levenskwaliteit van zowel BDD en OCD. Ook wordt er verder onderzoek gedaan naar de meest effectieve behandelingen in therapie en medicament. De groei in de plastische chirurgie op lichaamscorrectie heeft er voor gezorgd dat chirurgen na gingen denken over ingebeelde zelflelijkheid. Ze namen een standpunt om een grens te stellen in de operaties. Onderzoek in BDD levert meer kennis op zodat de betrokkenen beter kunnen ingrijpen.

Onderzoek en herkenbaarheid van BDD staat in de kinderschoenen in Nederland vergeleken met VS. Er zijn psychiaters die nooit van BDD gehoord hebben. Nienke Vulink zegt dat zelfs haar eigen beroepsgroep moeite heeft met het herkennen van de ziekte. Er is nog geen toegewijde studie voor BDD, maar toekomstige therapeuten leren wel wat BDD is. Nienke Vulink is van plan om samen met haar promotor een boek schrijven over BDD om o.a. de herkenbaarheid in Nederland te verhogen. © 2007 - 2010 Sensing, gepubliceerd in Mens en Gezondheid (Nieuws uitgelicht...) op 09-11-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Sensing is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Herstellen van Plastische chirurgie: Iedereen heeft wel eens gehoord van plastische chirurgie, je ziet het dagelijks op Tv je hoort het op de radio. Maar hoe zit het nou met het herstellen na die operatie? I…
• Plastische chirurgie - Veilig of niet?: Plastische chirurgie is een chirurgisch specialisme dat in eerste instantie geassocieerd wordt met het aanpassen van het uiterlijk. Dit kan bestaan uit het herstellen…
• Plastische chirurgie: Plastische chirurgie is het momenteel helemaal. Plastische chirurgie wordt gebruikt om het lichaam te verfraaien. Soms omdat het nodig is, en soms omdat we er beter uit willen zien. Wat…
• Plastische en cosmetische chirurgie - Joodse visie: Wanneer we spreken over plastische chirurgie bedoelen we dat weefseldefecten hersteld worden voor zowel de vorm als de functie. Onder cosmetische chirurgie…
• Plastische Chirurgie: Michael Jackson: De plastische chirug die de behandeling van Michael Jackson weigerde, Toby Mayer, vertelde na het overlijden van de zanger openhartig over het verwoeste gezicht van Mic…

Bronnen en/of referenties

• www.ad.nl
• www.nos.nl
• www.bdd-info.nl
• Onaantrekkelijk, Gerard Gielen
• Nienke Vulink, arts onderzoeker UMC Utrecht