Het akkoord van de Europese regeringsleiders

De afgelopen week werd historie geschreven. De regeringsleiders van de Europese Unie hebben op 26 oktober 2011 na urenlang onderhandelen een akkoord bereikt waarbij ze van mening zijn dat ze een stap gezet hebben in de richting van een oplossing voor de financiële crisis.

Welke maatregelen hebben de regeringsleiders genomen

De regeringsleiders van de Europese Unie hebben de volgende maatregelen genomen:

• Herkapitalisering van de banken
• Uitbreiding van het noodfonds naar 1000 miljard euro
• 50% kwijtschelding van de schulden van Griekenland
• Italië en Spanje zullen snel hervormingen moeten gaan doorvoeren

Herkapitalisering van de banken
De banken zullen een kapitaalratio van 9% moeten krijgen.Er moet weer een stevige buffer komen. De positie van de banken moet verstevigd worden en zij moeten er voor zorgen dat ze nieuw kapitaal kunnen aantrekken. In totaal zal 106 miljard euro aan kapitaal moeten worden bijgekregen. Hiervoor moeten de banken eerst zelf aan het werk om het geld uit de markt te halen. Mocht dit niet lukken dan kan men een beroep doen op de overheid en als dit ook niet lukt dan kan het noodfonds worden aangesproken. Nederlandse banken blijven hierbij voorlopig buiten spel omdat zij voldoende kapitaalkrachtig zijn.

Uitbreiding van het noodfonds naar 1000 miljard euro
De uitbreiding van het noodfonds naar 1000 miljard euro gaat in de vorm van garantiestellingen. Angela Merkel heeft gesteld dat Duitsland 211 miljard beschikbaar zal stellen maar ook niet meer. Het EFSF (European Financial Stability Facility ) staat voor een deel garant voor staatsleningen aan probleemlanden die hierdoor een lagere rente gaan betalen op hun leningen. Dan heeft men gekozen voor de oprichting van Special Purpose Vehicles en hier wordt geld van particuliere beleggers en overheidsinstellingen bij elkaar gebracht. Deze kunnen dan ook geld lenen aan landen die in problemen komen. Er kunnen staatsobligaties worden uitgegeven en investeringsfondsen zullen worden opgericht. Men spreekt van een hefboomwerking waardoor het fonds zonder dat er daadwerkelijk geld wordt ingestopt toch vergroot wordt. Men hoopt nu op steun van de zgn. BRIC landen (Brazlië, Rusland, India en China). In ruil daarvoor zullen deze landen dan wel beslist een grotere stem willen in het IMF.

Kwijtschelding van 50% van de schulden van Griekenland
De Griekse schulden worden op "vrijwillige"basis door de banken voor 50% afgeschreven. Griekenland kan tot 2014 wel 100 miljard extra lenen. Maar in 2020 moet de staatsschuld zijn teruggebracht tot 120% van het nationaal inkomen. De economie van Griekenland zal weer moeten gaan groeien nadat de bezuinigingen zijn doorgevoerd.

Italië en Spanje zullen hervormingen moeten gaan doorvoeren
Vooral voor Italië is het belangrijk om snel hervormingen door te voeren waarbij de pensioenleeftijd een heet hangijzer is.Italië heeft een staatsschuld van 1900 miljard euro en Italië zal gedwongen worden om in 2014 haar staatsschuld terug te brengen naar 113% van het nationaal inkomen.

Zijn de problemen nu opgelost?

Men vraagt zich af of dit nu de oplossing voor de problemen zal brengen en of beleggers weer vertrouwen in de markt krijgen. Vanzelfsprekend moeten de punten allemaal apart nader worden uitgewerkt. Wanneer we luisteren naar de kritiek van diverse economen dan valt op dat men eigenlijk drie punten heeft te weten:

• De oorzaak van het ontstaan van de crisis is niet goed onderzocht.
• Het noodfonds is niet groot genoeg. Er wordt zelfs gepleit voor een verdubbeling.
• Controle op de naleving van het akkoord is niet gewaarborgd.

De oorzaak van het ontstaan van de crisis is niet goed onderzocht
Economen zijn het er wel over eens dat Griekenland nooit tot de euro had mogen toetreden omdat ze al in het begin niet aan de voorwaarden voldeden. Er zijn foutieve gegevens verstrekt maar er is ook geen controle geweest. Maar dit kan zeker niet de enige reden zijn van het ontstaan van de financiële crisis en het zou daarom goed zijn om hier een diepgaand onderzoek naar in te stellen om herhaling in de toekomst te voorkomen.

Het noodfonds is niet groot genoeg
Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Tilburg is van mening dat het noodfonds tenminste 1500 miljard zal moeten bedragen. Ook andere economen zijn deze mening toegedaan en er wordt zelfs gepleit voor een verhoging tot 2000 miljard euro.

Controle op de naleving van het akkoord is niet gewaarborgd
Om de naleving te kunnen waarborgen is het noodzakelijk dat er begrotingsdiscipline komt. Maar er moet ook gecontroleerd kunnen worden op zowel de begroting als de hoogte van de staatsschuld. Sancties moeten worden vastgesteld.

Herman van Rompuy heeft de opdracht gekregen om te gaan onderzoeken hoe de economieën binnen de eurozone meer op elkaar kunnen worden afgestemd en hoe de fiscale discipline kan worden vergroot. In maart 2012 zullen de conclusies hiervan bekend worden. Er zijn ook economen die pleiten voor een grotere rol van het IMF in deze. Premier Rutte heeft gepleit voor het aanstellen van een eurocommissaris die speciaal belast wordt met de controle op de naleving. Angela Merkel dringt erop aan dat Europa een stabiliteitsunie moet worden. Zij is van mening dat eerst de crisis moet worden opgelost en daarna de slagkracht van de euro vergroot zal worden.