Nederland gaat ontwikkelingshulp veranderen

Nederland zal in 2011 en 2012 de ontwikkelingshulp drastisch gaan wijzigen. Niet alleen de hoogte van het bedrag zal worden gewijzigd maar ook het aantal landen wat hulp ontvangt wordt verminderd.

Hoe was de situatie

Nederland gaf ontwikkelingshulp aan 33 landen. We besteedden 0,7 % van het bruto nationaal product aan ontwikkelingshulp. Tevens werd hulp verstrekt via internationale organisaties zoals de Verenigde Naties en de Wereldbank, maar ook door subsidies te verstrekken aan particuliere hulporganisaties zoals Cordaid en Novib. Er gaat nu een totaal van 1 miljard euro bezuinigd worden. Of deze bezuinigingen noodzakelijk zijn is moeilijk vast te stellen maar dat er wijzigingen moeten plaatsvinden is helder. Naast een goed beleid voor ontwikkelingshulp is er tevens een beleid nodig om de schuldenlast van de ontwikkelingslanden te verminderen.

Welke landen blijven hulp ontvangen

Nederland gaat een verdeling maken in drie categorieën,

• Lage inkomens landen: Benin, Ethiopië, Mali, Mozambique, Oeganda en Rwanda,
• fragiele staten: Afghanistan, Burundi, Jemen, Palestina en Soedan
• landen met gezonde economische groei: Bangladesh, Ghana, Kenia en Indonesië

Welke thema's worden gehanteerd

• veiligheid en rechtsorde
• water
• seksuele en reproductieve gezondheid
• voedselzekerheid

De achterliggende gedachte is dat de hulpverlening teveel versnipperd was. Je kunt dan nauwelijks in eigen land laten zien wat je doet in de ontwikkelingslanden en dat helpt niet om een groter draagvlak bij de eigen bevolking te krijgen. Het is daarom beter te werken met bepaalde thema's en met andere landen in onderling overleg te bepalen wie waar hulp gaat bieden.

Welke gedachten rondom hulpverlening zijn nieuw

In de Volkskrant van zaterdag 19 maart 2010 werd een interview gegeven door staatssecretaris Knapen over de nieuwe plannen voor ontwikkelingshulp. Hij heeft aan het kabinet een eerste beleidsdocument overhandigd de zgn. Focusbrief. Hij geeft als eerste aan dat men bij het regeringsbeleid thans rekening moet houden met een minder groot draagvlak voor ontwikkelingshulp.
Daarnaast is de staatssecretaris van mening dat de hulp die we bieden op de langere duur ook gunstig moet zijn voor ons.
Een voorbeeld wordt gegeven. In Kenia werken vijftigduizend mensen in de industrie van de snijbloemen. Dit product loopt als handelsproduct via Nederland. Door gebrek aan zoet water ontstonden er problemen. Nu is er in samenwerking met het Wereldnatuurfonds een programma ontwikkeld om het waterprobleem beter te beheersen. Hierbij werd de kennis van Nederland gebruikt. De ontwikkelingshulp kan gegeven worden bij de ontwikkeling van de private sector. Samenwerking met bedrijven in Nederland maar ook met banken en kennisinstellingen is mogelijk.

Groei van de economie in het ontwikkelingsland staat centraal. Als de landen kunnen komen tot een niveau dat ze ons niet meer nodig hebben dan is het belangrijk om hier een netwerk van economische verbindingen aan over te houden. Uiteindelijk is datgene wat je daar hebt gedaan dan ook gunstig voor onze eigen economie. Reeds in de tachtiger jaren werd er voor gepleit om niet alleen geld naar de ontwikkelingslanden te sturen. Vooral mensen die de cultuur van dat land kennen en de kennis bezitten die men heeft opgedaan in het eigen land kunnen waardevol werk verrichten. Zij immers kunnen rekening houdend met de waarden en normen van de bewoners behulpzaam kunnen zijn met het opzetten van projecten bijv. in de landbouw. Als men dan zover kan komen dat export op gang kan komen dan is men niet meer afhankelijk van de gelden uit het buitenland. Vaak is men in het verleden voorbij gegaan aan de eigen cultuur van het ontwikkelingsland.

Vragen over de schuldenlast

Lange tijd is het voor ontwikkelingslanden een groot probleem geweest om de rente en aflossingen te betalen voor de leningen die ze hadden gesloten. Deze leningen kwamen niet ten goede aan de bevolking van het land. Vaak moest er meer betaald worden dan er aan ontwikkelingshulp binnen kwam. Nu zijn in de laatste jaren veel schulden kwijtgescholden door regeringen maar wel met de doelstelling dat de vermindering van lasten besteed wordt aan gezondheidszorg en onderwijs. Zo heeft Portugal een lening die ze verstrekt hadden aan Mozambique van 250 miljoen kwijtgescholden. In Bolivia is een schuld kwijtgescholden maar in ruil daarvoor is een gebied vastgesteld waar niet meer gekapt mag worden in het tropisch oerwoud van de Amazone. Begin 2010 zijn er nog 16 lage lonen landen die een heel groot risico lopen door een te hoge schuldenlast.

Het is onduidelijk of in de plannen rondom ontwikkelingshulp de verdere vermindering van schulden zijn meegenomen. Tot op heden reserveerde men in Nederland 5 tot 10% van het budget voor ontwikkelingslanden om vermindering van de schuldenlast te bewerkstelligen.

Update 27-04-2012

Tijdens de onderhandelingen in het Catshuis die noodzakelijk waren om het begrotingstekort terug te dringen naar 3% werd besproken om de uitgaven voor ontwikkelingshulp drastisch te verminderen. Dit was vooral een wens van de PVV waar zowel CDA als VVD mee hebben ingestemd. Toen deze onderhandelingen echter werden afgebroken ontstond een nieuwe situatie waarbij binnen 48 uur een akkoord werd bereikt door VVD, CDA, Christenunie, D66 en Groen Links. Hierbij werd afgesproken om de uitgaven voor ontwikkelingshulp niet terug te draaien en deze te handhaven op 0,7 % van het bruto nationaal produkt.