EUR 160.000 schuld per nieuwe inwoner van Nederland

Op Prinsjesdag werd de Miljoenennota 2010 officieel gepresenteerd. En de cijfers logen er niet om. De staatsschuld stijgt naar EUR 381 miljard in 2010, een stijging van EUR 160.000 per nieuwgeborene baby. Nederland staat er niet goed voor en de vraag is dan ook op welke wijze het land uit deze situatie kan komen. De meeste economen zijn het erover eens dat het kabinet-Balkenende IV niet voldoende op de huidige crisis reageert. De nodige maatregelen worden vooruitgeschoven.

Staatsschuld en Miljoenennota 2010

Minister Wouter Bos van Financiën illustreerde in zijn persconferentie de oplopende staatsschuld aan de hand van de geboorte van een kind. Elke baby die in 2010 geboren wordt, krijgt gelijk EUR 160.000 staatsschuld met zich mee. Dat bedrag van ruim 5 keer een modaal jaarsalaris is de stijging van de staatsschuld per baby in 2010. De Nederlandse staatsschuld nadert zelfs met rasse schreden EUR 400 miljard. Door de reddingsoperaties bij banken werd de grens van EUR 300 miljard al in 2008 geslecht. Dalende belastinginkomsten, kostbare stimuleringsmaatregelen en een groter bedrag aan rente-uitgaven brengen de staatsschuld op een nog hoger niveau. De Miljoenennota 2010 gaat uit van een zogenaamde EMU-schuld van op de kop af EUR 381 miljard. Tegenover de groei van die EMU-schuld van bijna EUR 85 miljard tussen 2007 en 2009 staan volgens het ministerie van Financiën circa EUR 46 miljard aan extra beziitingen in de vorm van staatsdeelnames in banken en verzekeraars (ABN AMRO, Fortis, ING, NIBC en SNS Reaal).

Somber beeld voor de staatsschuld in de toekomst

De Nederlandse staat heeft nog het geluk dat de rente op een historisch laag niveau staat. Voor 2010 worden de rentekosten geschat op EUR 11,1 miljard. Daar staan slechts EUR 0,6 miljard aan rente-inkomsten tegenover: EUR 0,4 miljard omdat publieke instellingen bij de overheid lenen (het zogenaamde schtakistbankieren) en EUR 0,2 miljard vanwege leningen aan Fortis. Van de andere financiële instellingen wordt nog geen noemenswaardige bijdrage verwacht, omdat er eerst een winstgevende positie moet worden bereikt. Deze cijfers maken ook duidelijk dat Nederland in een neerwaartse spiraal dreigt te komen. Het ministerie van Financiën geeft dat zelf eigenlijk al aan door te zeggen: "Zelfs als de economie terugkeert naar een groeipad dat we gewend waren voor de crisis (ongeveer 2% gemiddeld per jaar) is de kans groot dat het tekort nauwelijks verbetert en groeit de schuld met om en nabij EUR 30 miljard per jaar." Dat impliceert dat Nederland hard op weg is naar een staatsschuld gelijk aan 100% van het nationale inkomen. In 2008 was het Bruto Binnenlands Product (BBP) nog EUR 595,4 miljard. In 2009 zal de economische groei zo'n 5% negatief bedragen.

Vele sectoren van de Nederlandse economie staan onder druk

Voor de Nederlandse economie liggen er diverse uitdagingen. De eens zo florerende financiële sector en een grote winstmaker is nog lang niet hersteld. De bouwsector, metaalbewerkers, toeleveranciers van de auto-industrie, horeca, detailhandel en de zakelijke dienstverlening (denk aan uitzendbureau's, IT, makelaars en notarissen) ondervinden allemaal de economische krimp. Daarnaast heeft ook de overheid met druk op de inkomsten te maken, zowel op lokaal als centraal niveau. Normaal gesproken zal dat niet zonder gevolgen kunnen blijven. Datzelfde geldt voor de zorgsector, want die kosten zijn maar niet voldoende in de hand te houden. Positief is dat de overheid zoveel mogelijk de ondernemers probeert te faciliteren met een gunstig belastingklimaat en het verlagen van de administratieve lasten. Tegelijkertijd zien we dat het ministerie van Financiën en de Belastingdienst de belastingopbrengsten proberen te verhogen, ook al vallen de getallen (onder andere de jacht op zwart geld) in het niets bij de escalerende staatsschuld.

Koopkracht, bezuinigingen en pensioenfondsen

Het kabinet heeft 19 beleidsterreinen geformuleerd waar de begrotings-, belasting- en premie-uitgaven opnieuw worden bekeken. Het lijkt welhaast onontkoombaar dat er gesneden wordt in zaken als de hypotheekrenteaftrek, ambtenarensalarissen, sociale zekerheid, zorguitgaven, pensioenvoorziening (AOW, inflatiecorrectie) en ontwikkelingssamenwerking. Burgers moeten waarschijnlijk meer voor zichzelf zorgen. Sparen voor de toekomst is daarom aan te raden. In een ander dossier vindt u meer over "Veilig sparen tegen de hoogste rente in Nederland (inclusief een actueel renteoverzicht)".

Overigens als er op elk van de 19 geplande terreinen 20% wordt bezuinigd, wat het doel is, dan levert dat slechts EUR 10 miljard op. Vandaar dat de slotzin van de aankondiging van het ministerie van Financiën luidt: "Met het oog op een solide en solidaire financiering worden tevens voorbereidingen getroffen voor een herziening van het belastingstelsel." Dat geeft te denken.