Op naar een nieuwe volatiele olieprijscyclus

De olieprijs beweegt zich al sinds december 2008 in een bandbreedte van ongeveer 35 tot 50 dollar per vat van 159 liter. Op korte termijn kan de olieprijs lichtjes oplopen, omdat het effect van de productiebeperking van de OPEC langzamerhand zichtbaar wordt. Maar dit zal waarschijnlijk tijdelijk zijn. Pas vanaf de zomer kan er een stijging verwacht worden.

Investeringsbereidheid

Aan de andere kant zijn er nog flinke olievoorraden op zee (om gebruik te maken van de hogere future prijzen), volgens Frontline (de grootse olietankerrederij ter wereld) zo'n 80 miljoen vaten. Dit zal een prijsdrukkend effect hebben wanneer die in de markt gezet worden. Energiehandelaren maken een afweging tussen enerzijds opslag- en vervoerskosten en anderzijds hogere prijzen ingeval van toekomstige levering. Ook staan we over niet al te lange tijd in het tweede kwartaal. In de lente wordt er traditioneel minder olie verbruikt: er wordt minder gereden, minder gestookt en er zijn nauwelijks vakantieperioden. Dus als de olieprijs de stijgende lijn oppakt, zal dat waarschijnlijk niet eerder dan in het derde kwartaal zijn. Een grote vraag is natuurlijk of de wereldeconomie dan een herstelbeweging laat zien. Want zonder economische groei is er weinig reden om snel een opgaande lijn in de olieprijs te verwachten.

Daarnaast speelt de kredietcrisis natuurlijk wel een grote rol in de investeringsbereidheid van olie- en gasproducenten. Veel projecten zijn namelijk stilgelegd of vertraagd. Dit geldt eveneens voor veel zon- en windenergieprojecten. Maar de kwestie over de gasprijs en –doorvoer tussen Rusland en Oekraïne heeft aangetoond dat het een fundamentele kwestie is om na te denken over de energiezekerheid in Europa. Hillary Clinton heeft het zelfs aangestipt. Zij heeft energiezekerheid als speerpunt van het buitenlands beleid van de Verenigde Staten aangeduid.

Olieprijscyclus

De volatiele olieprijscyclus zoals we die recent hebben gezien zal zich hoogstwaarschijnlijk blijven herhalen zolang er onvoldoende investeringen zijn om het aanbod van aardolie op de markt fors te laten stijgen of om voldoende alternatieven voor aardolie ter beschikking te laten komen. Nieuwe investeringen zullen echter pas op lange termijn hun effect hebben. Vanwege de aanlooptijden voor het ontwikkelen van nieuwe olievelden kan de aardolieproductie op zijn vroegst na 2015 weer voldoende gaan stijgen. En in 2007-08 was het verschil tussen productie en vraag miniem. Daarnaast speelde speculatie vorig jaar een rol. Nu ligt de vraag weer vrij ruim onder de potentiële productie. Echter dit zal tijdelijk blijken. Want hoewel de wereldeconomie in 2009-2010 naar verwachting nagenoeg stil zal liggen (volgens het IMF), wordt er wel een behoorlijke economische groei in China (6,75%) en India (5%) voorzien in 2009. Met een beetje geluk trekt de wereldeconomie weer een beetje aan in 2010. Dus ergens in 2011 of 2012 gaat de vraag weer knellen.

Grootschalig investeren en ontwikkelen van alternatieven voor aardolie wordt daarmee op de korte termijn al van essentieel economisch belang voor de economie. De investeringsproblematiek blijft echter op de achtergrond een sleutelrol spelen en het is de vraag of de financiële marktpartijen, zonder ingrijpen van buitenaf, afdoende investeringen in alternatieve energie kunnen realiseren. Daarom is het goed dat de Europese Commissie vorige week investeringsplannen voor schone energie heeft aangekondigd. Ook bijvoorbeeld het ministerie van Economische Zaken wil in Nederland een impuls aan duurzame energie geven. De Amerikaanse president Obama heeft eveneens grootscheepse investeringen in duurzame energie en energie-efficiëntie gepresenteerd. Nu maar hopen dat die plannen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Want de wereldeconomie kan wel een injectie gebruiken.

Dit artikel is onderdeel van de special Energiezekerheid en Peak Oil.