Garantieregeling: De Tweede Ronde

Met de laatste garantieregeling voor een deel van de leningen van ING Bank is ook in Nederland de tweede ronde van steun aan banken begonnen. Volgens Bos bestond de kans dat ING om zou vallen en was deze ingreep noodzakelijk. Tegelijk kondigde het bestuur van de bank een wereldwijde ontslagronde aan. Ruim 7000 arbeidsplaatsen gaan verloren. Als reactie op deze maatregelen reageerden de beurzen enthousiast met een koersstijging van ruim 30%. Zijn we er nu?

De Aanloop

Al bijna een jaar houdt de financiële crisis de wereldeconomie in een wurggreep. Over de herkomst er van kunnen we kort zijn: de ongebreidelde kooplust in Amerika en de niet te beperken zucht naar macht en meer in de bestuurskamers. Iedere Amerikaan met een koophuis (85%) had ongelimiteerde toegang tot krediet. De huizenprijzen stegen toch wel en de rente was laag, dus alle aankopen konden worden gefinancierd uit verhoging van de hypotheek. Het buy now and pay later principe. Tot overmaat van ramp werden de hypotheken ook nog eens gefinancierd tegen een variabele rente. Kennelijk had niemand voorzien dat een groot aantal huishoudens in de problemen komen zou, als de rente op zou gaan lopen. Toen dat gebeurde waren de rapen gaar.

In hun streven naar steeds sneller en steeds meer geld verdienen werden door de banken de verstrekte hypotheken gebundeld en als financieel product op de markt aangeboden aan belangstellenden. Je bundelt 1000 hypotheken van $ 100.000,- met een gemiddelde rente van 4% en verkoopt dit pakketje aan een andere marktpartij tegen een koers van 95% en je hebt 95 miljoen dollar om een volgende activiteit te starten (securisatie). Maar ja, als er van die 1000 hypotheekklanten er plotseling 100 hun rente niet meer kunnen betalen, omdat de rente op de hypotheek is gestegen, dan ontstaat er een probleem. Het pakketje is opeens minder waard geworden en de inkomsten lopen terug. Je moet afschrijven op de leningen en het eigen vermogen loopt terug.

Dit is op grote schaal gebeurd. Bovendien zijn deze pakketjes over de hele wereld verkocht en doorverkocht. Net zo lang tot dat niemand eigenlijk meer weet wie in dit spelletje internationale spelletje Zwarte Pieten nou eigenlijk met de echte Zwarte Piet zit. Vertrouwen slaat om in wantrouwen. Banken durven elkaar geen geld meer te lenen, omdat zij vrezen de lening niet terugbetaald te krijgen. Ziedaar de financiële crisis in een notendop.

De eerste ronde

In de eerste ronde ging het vooral om hypotheken van de laatste jaren, welke verstrekt waren aan mensen die het feitelijk niet konden betalen. Mensen die volgens de in Nederland geldende normen en maatstaven nooit een hypotheek verstrekt zou zijn. Hierop waren aanvankelijk de verhalen gebaseerd dat het in Nederland allemaal wel mee zou vallen. Onze economie was gezond. Maar kennelijk realiseerde niemand zich de omvang van het probleem. Ook Europese – en dus Nederlandse – banken waren inmiddels besmet met deze producten. De subprimecrisis was een feit.

De tweede ronde

Nu zijn ook de hypotheekpakket van betere debiteuren aan de beurt: de zogenaamde Alt A leningen. Doordat de huizenprijzen als gevolg van de eerste ronde daalden, en in Amerika met meer dan 25% op het moment, staat het onderpand niet meer in verhouding tot de hoogte van de hypotheek. Koppel dit aan de massaontslagen in Amerika en ook huiseigenaren die eerste zonder problemen hun hypotheek konden betalen, komen nu ook in moeilijkheden. Bedenk daar bij dat Amerika ons systeem van werkeloosheidsuitkeringen niet kent. Ben je werkeloos? Jammer dan. Een week of wat social security en daarna moet je het zelf oplossen.

Ook deze hypotheekpakketten eroderen het eigen vermogen van banken. ING heeft de pech dat zij voor 27 miljard van dit soort pakketten in de boeken heeft. Daar gaat je eigen vermogen. Geen eigen vermogen, geen leencapaciteit. Bij een bank gaat veel meer geld om dan dat zij aan eigen vermogen bezitten. Het is een constante actie van schulden met geleend geld (opnieuw) financieren. Krijgt de andere partij er de lucht van dat je een probleem hebt, dan kun je alleen nog maar geld lenen tegen een hogere rente en op den duur houdt ook dat op. Dat is de laatste tijd bij ING gebeurt. De beurskoers was in de afgelopen week al gedaald tot het laagste punt ooit. En u weet het: vandaag een halvering van de koers betekent morgen een verdubbeling om weer op het oude niveau terug te komen.

Eigen schuld, dikke bult?

Voor ING geldt het excuus dat zij deels door omstandigheden gedwongen werken in Amerika te investeren. Jarenlang gold het adagio: groeien of gegeten worden. In dit streven werd gezocht naar een mogelijkheid om in Amerika actief te worden. Dat is uiteindelijk gelukt met de internetbank ING Direct. Maar als buitenlandse bank onderdeel uitmaken van het Amerikaanse systeem betekent winsten in Amerika investeren. Omdat de laatste jaren het verdiende geld tegen de plinten opklotsten, zijn er nogal wat hypotheekpakketten gekocht.

Is het nu afgelopen met de Staatssteun?

Ik ben bang van niet. ING is het eerste schaap dat over de dam is gekomen. Maar er volgen er nog meer. Ik heb het dan niet alleen over de Nederlandse banken, maar zeker ook andere grote Europese banken. In feite was RBS in Engeland de eerste in deze reeks. Alleen heeft daar de overheid niet geholpen met een garantie, maar de bank feitelijk genationaliseerd. En of je daar nu blij van moet worden, waag ik te betwijfelen. Maar er liggen nog meer problemen te wachten.

Allereerst is daar de pakketten met autoleningen en creditcardleningen. Daarmee is het zelfde gedaan als met de hypotheken. De financieringstak van General Motors, GMAC is er al door in de problemen gekomen. Ook Visacard en Mastercard doen alle mogelijke moeite een bankvergunning te krijgen om zo toegang te hebben tot de steun van de Amerikaanse overheid van 700 miljard.

Voor Europese banken geldt het gevaar van gigantische leningen aan Oost-Europa. En dan met name de nieuwkomers binnen de EG die nog niet tot de monetaire ruimte toegetreden zijn (nog geen eurolanden). De financiële crisis heeft daar keihard toegeslagen. Dit brengt de rentebetalingen en aflossing van de leningen aan Europese banken ernstig in gevaar. Het zou gaan om een totaal leenbedrag van 224 miljard euro van voornamelijk Oostenrijkse, Duitse, Zwitserse en Italiaanse banken. Maar als het daar gaat regenen, dan druppelt het op z’n minst hier. Er liggen nog wat tikkende tijdbommen hier en daar.

Economische gevolgen

Als je in Nederland op straat een passant vraagt naar zijn directe ervaringen met de economische gevolgen van de financiële crisis, dan lijkt het allemaal nogal mee te vallen. Echte dramaverhalen hoor je nog niet. Maar inmiddels is wel duidelijk dat de situatie in snel tempo verslechtert. De sectoren industrie, metaal, automotive, bouw, transport en logistiek zitten al in de hoek waar de klappen de klappen vallen. Consumentenelektronica is nu aan de beurt. Huizen staan veel langer te koop, de makelaardij en het financieel intermediair ontslaan mensen en het wachten is op de meubelbranche, keuken- en badkamerleveranciers, woninginrichters, etc. De eerste massaontslagen worden aangekondigd. Alleen al bij ING, Philips en Corus werd het verlies van 16.500 arbeidsplaatsen aangekondigd. Toegegeven niet alleen in Nederland, maar toch. Bedenk alleen al de economische gevolgen van een groei van de werkeloosheid hier van 350 duizend mensen naar 700 duizend; iets wat het Centraal Planbureau al heeft voorspelt. Als al die mensen in de WW terecht komen en 30% op hun inkomen achteruit gaan, dan komt er 3,150 miljard euro minder in de economie. © 2009 - 2010 Hypotheekinfo, gepubliceerd in Financieel (Nieuws uitgelicht...) op 27-01-2009. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Hypotheekinfo is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Financiele Crisis: Er is al veel over gesproken. Zo veel dat je de tv op den duur niet aan kon zetten zonder dat er ergens wel werd gesproken over de financiele crisis, die de wereld zo in zijn greep hield.…
• Wat is het verschil tussen recessie en depressie ?: Sinds de globale economische wereldcrisis van eind oktober 2008 worden we overspoeld met economische termen. Je hoort specialisten praten over dingen als c…
• Hoe ernstig is de economische crisis?: De huidige economische crisis heeft de wereldeconomie verrast door haar grote omvang en haar algemeen karakter. Niet alleen de beurzen zijn ingestort, maar ook de reële…
• ATB InternetSpaarrekening biedt 5% spaarrente: Het gevecht om het spaargeld in Nederland is nog lang niet voorbij. Dat betekent dat de spaarrente relatief omhoog blijft. Ook op de ATB internet spaarrekening…
• Groen bankieren een uitstekend alternatief: Nu de kredietcrisis zijn intrede heeft gedaan en een aantal banken zijn omgevallen wordt het tijd om pas op de plaats te maken. Loopt mijn spaargeld geen risico bi…