Kredietcrisis kan ook louterend werken

Het k-woord (vroeger ging het dan om de ziekte kanker, tegenwoordig om de kredietcrisis) beheerst momenteel alle media. Maar ook op straat en in bedrijven wordt veel over de kredietcrisis gesproken. Grote bedrijven saneren, (die plannen lagen overigens al vaak in hun bureaula), en de aankomende recessie is een hele goede reden om mensen zonder pardon te ontslaan. Ook is er voor ondernemingen nu ook een goede reden om bij de overheid aan te kloppen voor steun. De gevolgen van de kredietcrisis. De wereld zou echter ook kunnen leren van de huidige situatie. In de afgelopen jaren was the sky the limit. Er werden exorbitante bedragen uitgegeven voor zaken waarvan je je kunt afvragen of ze dat waard waren. Miljoenen voor voetballers, duizelingwekkende bedragen voor topmanagers, ontslagpremies voor ambtenaren met vele nullen. De ene verbouwing was nog niet achter de rug of de volgende nieuwe keuken werd bij veel mensen al weer geïnstalleerd. Bovendien hebben velen al die uitgaven niet eens gezien als luxe. Het leek heel gewoon om in zoveel weelde te leven en zeker 3 keer per jaar op vakantie te gaan. En dat terwijl aan de andere kant van de wereld nog dagelijks mensen sterven van de honger of door hun erbarmelijke leefomstandigheden. De wereldcrisis is volgens trendwatcher Adjiedj Bakas nodig omdat de economie volledig uit balans raakte. De recessie zet volgens hem zaken weer beter in perspectief en laat de excessen verdwijnen. Bovendien zo stelt hij ontstaat er doordat de focus niet meer alleen op bezit en rijkdom ligt ook ruimte voor religie en spiritualiteit. Leiders worden meer hogepriesters en mensen gaan meer een meer op zoek naar innerlijke rust en evenwicht. Het aantal pelgrims dat jaarlijks de pelgrimstocht naar Santiago de Compostelo loopt, zal nog meer toenemen. Hindoes, moslims en christenen gaan allemaal op zoek naar normen, waarden en ethiek.

Hongerdood versus luxe

Wie begrijpt waar het eigenlijk om draait in het leven zou ook moeten inzien dat sociale verbanden belangrijker zijn dan tot nu toe werd aangenomen. In zware tijden steun bij elkaar zoeken kost niets, maar kan wel saamhorigheid opleveren die de wereld kwijt is geraakt aan het kapitalisme en de voortdurende drang om te consumeren. De crisis kan bovendien zorgen voor meer onderling begrip en zelfs voor begrip op wereldniveau. Wie nu begrijpt dat het moeilijker is om maandelijks aan de vaste verplichtingen te voldoen, kan misschien ook de zorgen begrijpen van een Afrikaanse vader of moeder die elke dag opnieuw moet kijken of er nog wel iets te eten is. Het kan de wereld bovendien leren solidair te zijn met al diegenen die niets of bijna niets hebben. Hier in Nederland heeft bijna iedereen in ieder geval nog een dak boven zijn hoofd, eet elke dag een warme maaltijd en slaapt in een goed bed. De meeste mensen hebben bovendien veel meer dan dat. Zij beschikken over een hedendaagse inrichting, hoogwaardige apparatuur op velerlei gebied, hebben een auto voor de deur en gaan jaarlijks een aantal keren op vakantie of regelmatig uit eten. Wie dat afzet tegen situaties waar kinderen dagelijks de hongerdood sterven, of mensen onder een stuk plaat wonen, zou kunnen zeggen dat een crisis misschien ook de ultieme manier is voor een wake up call. De meeste mensen in Nederland zouden hun zegeningen moeten tellen en misschien meer. Als een deel van hen slechts een paar euro per maand zou geven aan al die mede aardbewoners die het veel slechter hebben, zou er elders veel minder crisis zijn dan nu het geval is. Bovendien is er een herijking van de wereldrijkdom nodig. Afrika zal de komende tweehonderd jaar nog armoede keren, tenzij regeringen de nadruk leggen op de ontwikkeling van de mensenrechten, specifiek die met een sociaal-economische dimensie aldus Social Watch. In de laatste twee decennia hebben internationale instellingen vooral gewaakt over de rechten van bedrijven om zich waar dan ook ter wereld te vestigen en ontwikkelingslanden verboden om ze voorwaarden op te leggen die bijdragen tot de ontwikkeling van de gastlanden. Speciale investeringswetten zorgen er bovendien voor dat de grote bedrijven weinig belastingen betalen. Volgens de Wereldbank vloeit er jaarlijks voor achthonderd miljard dollar aan onbelast kapitaal uit ontwikkelingslanden. Dit is een flink bedrag in vergelijking met de honderd miljard dollaar ontwikkelingssteun die de landen jaarlijks ontvangen.

Grenzen aan kloof tussen arm en rijk

Econoom Erica Verdegaal meent verder dat tweeverdieners die zich overal naartoe haasten om hun kind van pianoles te halen en het andere kind naar hockey te brengen, misschien eindelijk eens in een rustiger tempo gaan leven, terwijl hun kroost een lidmaatschap moet opzeggen van een club. Ook Arie Slob van de ChristenUnie zei tijdens een politiek debat in december dat de les die mensen moeten leren van deze crisis die vooral is van de begrenzing. Grenzen aan groei, grenzen aan de draagkracht van de aarde, grenzen aan de schrijnende en niet te accepteren kloof tussen arm en rijk. In dat opzicht bieden tijden van crisis ook kansen, zo stelde hij. Het kunnen momenten van loutering zijn en de mensheid wordt gedwongen nieuwe keuzes te maken die perspectief kunnen bieden. Er is volgens Slob een zoektocht nodig naar een nieuwe balans. Daarbij zijn een aantal zaken van belang, zoals het opnieuw inhoud geven aan de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de financiële instellingen, de banken en de verzekeraars. Het bepalen van de nutsfunctie en een nieuw evenwicht ter zake van topinkomens en inkomensverhoudingen. En een hernieuwde bepaling van ondernemersverantwoordelijkheid voor duurzaamheid, grondstoffen en energiegebruik.

Nieuwe technologische fase

De crisis kan bovendien nopen tot het zoeken naar mogelijkheden waardoor de wereld een hele nieuwe technologische fase ingaat. Het aanboren van nieuwe energiebronnen en het gebruikmaken van zonne-energie, maar ook het automatisch plaatsen van zonnecellen in dakpannen en ruiten en kleine windmolens op het dak zorgen voor een andere invalshoek.

Veel meer over de kredietcrisis is te lezen in de special: Special Kredietcrisis