Beleggers medeschuldig in fraudezaak Madoff? - Joodse visie

De hele wereld, en in het bijzonder de Joodse wereld, is geschokt dat de prominente Jood Bernard Madoff heeft toegegeven voor waarschijnlijk 50 miljard te hebben gefraudeerd via het zogenaamde piramide-systeem. Heel veel mensen en bedrijven zijn er ingetuind. En dat waren zeker geen naïevelingen. Het ging om zeer gerespecteerde mensen en bedrijven die veel vertrouwen hadden in Madoff. In de Talmoed wordt uitgelegd hoe dit kan en hoe het kon worden voorkomen.

Arrestatie van Bernard Madoff

In de Joodse gemeenschap van de New York is de arrestatie van Bernard Madoff hard aangekomen. Hij wordt beschuldigd van 50 miljard dollar fraude via een piramide systeem. Het wordt beschouwd als het grootste fraudezaak ooit.

De voormalige Nasdaq voorzitter is het best bekend als oprichter van Bernard L. Madoff Investment Securities LLC in 1960. Maar hij leidde ook een hedge fonds waarmee hij voor 50 miljard gefraudeerd heeft. Er zijn vele slachtoffers inclusief Europese banken en Amerikaanse financiële instanties die het geld in handen hadden gegeven aan een zeer betrouwbaar persoon, althans dat dachten ze.

Is Bernard Madoff alleen schuldig of zijn de beleggers medeschuldig? De Talmoed zegt: "Leg geen struikelblok voor de blinde"

Het gaat om een Joodse beurshandelaar die vooral veel Joodse klanten heeft bedrogen. Madoff heeft banden met de religieuze Joodse gemeenschap. Om die reden is het interessant te kijken naar wat de Talmoed zegt over het lenen van geld aan anderen.

In de Talmoed (Mondeling commentaar op de Tora) staat (Rav Jehoeda): Iedereen die geld heeft en het uitleent zonder getuige overtreedt de uitdrukking "Leg geen struikelblok voor de blinde." Reish Lakish zegt: "en hij brengt een vloek over zichzelf, want er staat geschreven in Psalm 31: 'Laten de leugenlippen verstommen, die tegen den rechtvaardige verwaten spreken.'"

"Leg geen struikelblok voor een blinde" is de manier waarop Joodse wijzen beschrijven hoe iemand te verleiden iets fout te doen. Zelfs een eerlijk persoon kan verleid worden de rente van een lening te veranderen wanneer er niets op schrift is gesteld. En terwijl je denkt dat je hem een gunst verleent door geen bewijs te vragen, verleen je hem een ondienst door deze verleiding.
Er is nog een bijkomend probleem: als de lener van het geld ontkent, wordt de reputatie van de geldschieter aangetast. Want het wordt zijn woorden tegen die van de lener. Buitenstaanders gaan dan twijfelen aan de integriteit van de geldschieter.

Denk niet dat dit niet zou gelden voor een persoon met een zeer goede reputatie. Want de Talmoed gaat verder: De grote Joodse wijze Ravina kreeg een opdracht om geld te brengen naar de grote Joodse wijze Rav Ashi. Deze vraagt om getuigen. "Waarom" vraagt Ravina? "Omdat je druk bent met het bestuderen van de Tora en je zou het kunnen vergeten", zegt rav Ashi. "Dan breng ik een vloek op mijzelf."

We zien dus dat zelfs mensen met een zeer goede reputatie niet immuun zijn voor mogelijke fouten. De Talmoed stelt dat degene die geld leent zonder getuigen de schuld bij zichzelf moet zoeken. Een persoon die gelooft dat hij zijn bondgenoot kan vertrouwen om met hem te stelen zonder dat van hem gestolen wordt, onrealistisch is. Een dief is een dief.

Beleggers medeschuldig in de fraudezaak Bernard Madoff

In de zaak Madoff vertrouwden mensen op de reputatie van Madoff. Anderen maakten zich geen zorgen om de misleiding omdat ze dachten dat hij het voor hen deed. Dit is niet alleen onethisch maar ook naïef.

De Talmoed leert dat controles en verantwoordelijkheid noodzakelijk zijn om beide partijen in een transactie te beschermen van verlies, zonde en schande. Zelfs de grootste individuen kunnen baat hebben bij deze discipline om zichzelf op het rechte pad te houden.

Leidt de fraudezaak Bernard Madoff tot antisemitisme?

Hoewel er vele Joden zijn bedrogen door hun mede-Jood Madoff zijn er ook vele niet-Joden het slachtoffer geworden. In de Amerikaanse media en zeker ook daarbuiten wordt echter de nadruk gelegd op het feit dat Madoff Joods is. Voor niet-Joden is het dan al heel snel verleidelijk om negatief te praten over Joden. Dat is natuurlijk vreemd. Hoeveel fouten worden er niet begaan door niet-Joden? Wijzen de Joden dan naar het feit dat ze niet-Joods zijn en dus alle niet-Joden niet te vertrouwen zijn? Nee, natuurlijk niet. Het gaat om een individuele zaak. Toevallig is Madoff Joods, maar voor hetzelfde geld was hij niet-Joods. Nick Leeson die ook bij een grote oplichting bedrogen was is niet-Joods. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen van fraudezaken waar geen Joden bij betrokken zijn.

Duidelijk is dat Madoff fout heeft gehandeld. Hij is daar zelf verantwoordelijk voor. Hetzelfde geldt voor de beleggers (Joden en niet-Joden) die Madoff blindelings vertrouwden. Ook zij moeten naar hun eigen fouten kijken. De fraudezaak mag nimmer tot antisemitisme leiden.

Met dit artikel wil ik duidelijk maken dat de Joodse Talmoed duidelijke regels geeft omtrent het lenen van geld. Hier kunnen zowel Joden als niet-Joden van leren. Het Jodendom werkt fraude dus zeker niet in de hand. Sterker nog, het is een groot pleitbezorger van eerlijke handel. Om die reden kunnen antisemieten nooit dé Joden (het Jodendom) in het algemeen beschuldigen van frauduleuze praktijken.

Wat vindt u van de fraudezaak Bernard Madoff? Geef uw mening!

Hoe vindt u dat beleggers hebben gehandeld in de zaak Madoff? Naïef of konden ze Bernard Madoff gewoon vertrouwen vanwege zijn reputatie? Vindt u dat Madoff het imago van de Joden heeft bezoedeld of gaat het hier om een individuele actie die los staat van zijn Joodse achtergrond?

Geef uw mening weer onderaan dit artikel in het reactieblokje!

Meer over het Jodendom is te lezen in mijn special Jodendom: Joodse zienswijzen (deel III). © 2008 - 2010 Etsel, gepubliceerd in Financieel (Nieuws uitgelicht...) op 24-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Etsel is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Madoff's piramide-systeem: De financiële wereld staat op zijn kop door de praktijken van Bernie Madoff. Niemand had verwacht dat deze zeer deskundige en uiterst betrouwbare beurshandelaar de grootste financi…
• Zwendelpraktijken van Bernard Madoff: In december 2008 is er een grootschalige zwendel in de openbaarheid gebracht in de Verenigde Staten. De heer Madoff heeft met een vorm van een piramidespel miljarden bin…
• Rijkste mensen ter wereld (2007): In dit artikel vind je de top 20 rijkste mensen ter wereld, er zijn mensen bij van heel de wereld. Van VSA, Mexico, Saudi-Arabië,... We hadden het al gehad over de rijkste m…
• Lessen uit de pyramidefraude van Bernard Leon Madoff: Veel beleggers hebben zich in het verleden laten verleiden tot deelname in beleggingen die een (nagenoeg) dubbelcijferig rendement in het vooruitzicht st…
• Geschiedenis Joodse volk 6 (het Rabbijnse tijdperk): Het Rabbijnse tijdperk brak aan na de vernietiging van Jeruzalem door de Romeinen in 70 na de gewone jaartelling. Rabbijn Jochanan ben Zakkai kreeg toeste…

Bronnen en/of referenties

• Babylonische Talmoed Bava Metzia 75a