Schmallenbergvirus, een nieuw virus onder schapen en koeien

In december 2011 is Nederland getroffen door een nieuwe ziekte onder schapen, koeien en geiten. Het Schmallenbergvirus. Dit virus zorgt o.a voor misvormde lammeren en kalveren. Daarnaast blijkt het Schmallenbergvirus veroorzaker van de zogenaamde koeiendiarree. Tot nu toe is er nog niet bekend of het Schmallenbergvirus ook gevolgen heeft voor de volksgezondheid. Al acht het RIVM de kans klein dat het Schmallenbergvirus ook gezondheidsrisico's voor mensen heeft.

Het Schmallenbergvirus

In December 2011 is Nederland opgeschrikt door een nieuw en ernstig virus onder geiten, schapen en koeien. Binnen tien dagen tijd werd de ziekte vastgesteld op ongeveer 27 bedrijven. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om schapenhouders, maar er zijn ook meldingen van besmette dieren bij rundveehouders en geitenhouders. Het virus is in november 2011 voor het eerst ontdekt in Duitsland en heeft daar de naam "Het Schmallenbergvirus" gekregen. Deze naam is vernoemd naar de Duitse plaats Schmallenberg. Hier werd het virus voor het eerst aangetroffen op een rundveebedrijf. Het virus veroorzaakt diarree, koorts en zorgt vermoedelijk voor de geboorte van misvormde lammeren. Het merendeel van deze misvormde lammeren komt levenloos ter wereld. De lammeren die levend geboren worden zijn echter niet levensvatbaar. Er moet gedacht worden aan afwijkingen zoals waterhoofdjes en scheve nekken.

Tot op heden is er nog weinig bekend over dit nieuwe virus dat tot november 2011 wereldwijd onbekend was. Recentelijk onderzoek in een Duits laboratorium heeft wel uitgewezen dat het Schmallenbergvirus behoort tot een familie van een groot aantal andere bekende virussen die heerst onder runderen en schapen. Het gaat hierbij om de familie van het Akabanevirus. Dit virus dat in 1953 voor het eerst ontdekt werd in Japan komt voor bij herkauwers in Australië, Azië en Afrika. De verschijnselen bij het Akabanevirus zijn vergelijkbaar met de verschijnselen van het Schmallenbergvirus. Echter zijn de klachten, die door de loop der jaren duidelijk zijn geworden bij het Akabanevirus, iets milder van aard. Het Akabenevirus heeft geen gezondheidsrisico's voor de mens en wordt overgebracht door muggen en knutten. De kans is groot dat ook de besmetting van het Schmallenbergvirus via de insectensoort knut plaats vindt.

Risico's voor de mensen

Het Schmallenbergvirus blijkt familie te zijn van het Akabenevirus. Hierdoor lijkt het onwaarschijnlijk dat mensen ziek zullen worden door besmetting van het nieuwe onbekende Schmallenbergvirus. Het RIVM schat het gezondheidsrisico voor de mensen dan ook vrij klein. Echter zijn er op dit moment nog geen harde bewijzen voor. Wel wordt er aangeraden extra hygiëne en voorzorgsmaatregelen in acht te nemen en alleen bij het afkalveren en aflammeren aanwezig te zijn, wanneer dat strikt noodzakelijk is.

Zwangere werknemers en veehouders worden geadviseerd om besmette veebedrijven te mijden. Wanneer de werknemer of veehouder in contact is geweest met besmette dieren en heeft deze daarna last van aanhoudende koorts of andere "vreemde" klachten, dan wordt deze werknemer geadviseerd om de huisarts te raadplegen en daarna in overleg met de huisarts de klachten ook bij de GGD te melden.

De knut

Tot op heden lijkt de knut de veroorzaker te zijn van de verspreiding van het Schmallenbergvirus. Knutten zijn kleine steekvliegjes die wereldwijd voorkomen. Deze kleine steekvliegjes zijn ook de verspreider van het virus Blauwtong dat in 2006 voor het eerst in Nederland werd gesignaleerd. Deze ziekte, waarbij de dieren o.a. een blauwe tong krijgen, komt eveneens voornamelijk voor bij schapen.

Vanaf 20 december 2011 geldt er voor veehouders een meldingsplicht bij verdenking van het Schmallenbergvirus. Voor Blauwtong geldt er eveneens al sinds 2006 een meldingsplicht.