InfoNu.nl > Nieuws uitgelicht… > Dier en natuur > Elfstedentocht lijkt onwaarschijnlijk door “vuile winter”

Elfstedentocht lijkt onwaarschijnlijk door “vuile winter”

In december 2009 en januari 2010 heeft het geruime tijd gevroren en ook met flinke temperaturen onder nul. Toch kon er rond 10 januari nog steeds niet op buitenwateren geschaatst worden. Door de steeds nieuwe sneeuwval kon het ijs nauwelijks aangroeien. Tijdens winters waarbij sneeuw voortdurend het ijs verziekt, spreekt men van een vuile winter. Wat is een vuile winter? En wat is het gevolg van een vuile winter?

Wat is een vuile winter?

Een vuile winter is een kwakkelwinter waarbij voortdurend veel sneeuw valt. Ook vriest en dooit het afwisselend. In de goede momenten komt het boven de sneeuw ’s nachts wel tot strenge vorst, maar de temperaturen schieten net zo goed weer naar boven uit. De winter heeft daardoor een vuil karakter.

Wat is een strenge winter?

In een strenge winter zorgt een hogedrukgebied boven Scandinavië in de meeste gevallen voor de aanvoer van koude droge vrieslucht. In sloten en vaarten vormt zich al snel prachtig schaatsijs. Na een paar dagen van die vorst kan daar dan al op geschaatst worden.

De winter van 2009/2010

De kou van de winter 2009/2010 werd in stand gehouden door een hogedrukgebied boven Groenland en de depressies die vanaf de Atlantische Oceaan naar Spanje of Frankrijk trokken. Ten oosten van het hogedrukgebied in Groenland verdwenen sneeuwstoringen al heel snel naar het zuiden en ontwikkelden zich behoorlijk boven het relatief warme Noordzeewater. De enorme sneeuwval in de buurt van Amsterdam op 6 januari 2010 was daar een voorbeeld van.

Winter 2009/2010 is erg sneeuwrijk

Duidelijk is dus wel dat de winter van 2009/2010 de boeken ingaat als één van de sneeuwrijksten. Nog veel meer sneeuw lag er in de winters van:

Andere winters waarin veel sneeuw lag

  • 1962/1963. Toen was er in Friesland bijvoorbeeld een periode van 70 dagen aaneengesloten sneeuwdek
  • 1978/1988. Friesland was in die winter 53 dagen bedekt onder een laag sneeuw.
  • 1981-1982. Deze winter telde 34 sneeuwdagen in Friesland
  • 1969-1970. In Friesland lag gedurende 32 dagen sneeuw.

Alleen in de "vuile"winter van 1963 was een Elfstedentocht mogelijk

Ondanks de vuile winter van 1963 kon er in dat jaar toch een Elfstedentocht worden gehouden. Zoals De Hel van ’63 (Film over de Elfstedentocht in dat jaar) wel heeft bewezen waren de omstandigheden in dat jaar bar en boos.
De winter van 1979 was streng, maar er kon bijna niet geschaatst worden door de “vuile”winter. Ook in dat jaar lager er boven Groenland een hogedrukgebied en voeren depressies over langs het zuiden van Nederland. Op 29 december 1978 begon het overigens te vriezen. Op oudejaarsdag begon het te stormen en was het min 8 graden Celsius. In de week daarop lagen de temperaturen in de nacht enkele keren op de min 20 graden Celsius. Op 4 en 5 januari was het overdag bovendien ook min 10. En toch was een Elfstedentocht niet mogelijk, omdat er daarna weer dooi was, daarna weer winter en kwam er daarna weer een hogedrukgebied boven Groenland te hangen. Veel sneeuw en ijzel waren het resultaat. De grote luchtdrukverschillen zorgen er bovendien op 14 februari 1979 voor dat een sneeuwstorm het volledige leven in Friesland lam legde.

Koudegetal

Winters krijgen van meteorologen een koudegetal mee. Dit is door de Duitser Gustav Hellmann (1844-1939) uitgevonden. Om te komen tot het koudegetal worden alle etmaalgemiddelde temperaturen beneden het vriespunt van november tot en met maart bij elkaar opgeteld. Het minteken wordt vervolgens weggehaald en dat geeft het koudegetal weer.

Koudegetal van opvallende winters

  1. De winter van 1963 heeft op die schaal een koudegetal van 345 en staat daarmee op nummer 1
  2. De winter van 1979 heeft 150 punten.
  3. De winter van 1969-1970 behaalde een koudegetal van 130, maar lijkt op de winter van 2009-2010. Het was toen erg wisselvallig met veel sneeuw en kwakkelweer. Volgens weerdeskundigen lijkt dat erg op de winter van 2009-2010. Ook in dat jaar wisselenden dooi en vorst elkaar af en pas op 19 februari verliet de winter Nederland. Er werd wel geschaatst, net als in 2010, maar grote tochten konden niet worden gehouden doordat het ijs daar niet sterk genoeg voor was.
  4. De winter van 2009-2010 had op 8 januari een koudegetal van een dikke 40.

Special Elfstedentocht

In de special over de Elfstedentocht wordt meer informatie gegeven over de Tocht der Tochten die nog maar 15 keer is gereden. Lees er over in: De Elfstedentocht
© 2010 - 2017 Singalees, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Weersvoorspellingen: Top tien koudste winters in NederlandWeersvoorspellingen: Top tien koudste winters in NederlandParagnost J.C van der Heide heeft in zijn voorspellingen voor de winter van 2013 - 2014 aangegeven dat hij verwacht dat…
Weersvoorspelling 2013 -2014: De kans op een ElfstedentochtWeersvoorspelling 2013 -2014: De kans op een ElfstedentochtEen van de belangrijkste vragen die heel Nederland elk jaar weer bezig houdt is: Komt er een Elfstedentocht. Ook in de w…
Wat is het Hellmanngetal?Het Hellmanngetal, ook wel bekend als het koudegetal, is een maatstaf voor het aanduiden van de kou in het winterseizoen…
Waarom de Elfstedentocht zo vaak niet doorgaatWaarom de Elfstedentocht zo vaak niet doorgaatDooi, harde wind en sneeuw zijn vaak de oorzaken waarom de Elfstedentocht niet doorgaat of op het laatste moment wordt a…
Komt er een Elfstedentocht in 2017?De Elfstedentocht. Wanneer komt ie weer? Wanneer gaat het door en zeggen de Friezen: It giet oan! Wat moet de ijsdikte z…

Reageer op het artikel "Elfstedentocht lijkt onwaarschijnlijk door “vuile winter”"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Singalees
Laatste update: 09-02-2012
Gepubliceerd: 09-01-2010
Rubriek: Nieuws uitgelicht…
Subrubriek: Dier en natuur
Special: Elfstedentocht
Nieuws uitgelicht…
Deze rubriek bevat artikelen welke zijn geschreven naar aanleiding van een nieuwsfeit en kunnen daarom mogelijk gedateerde informatie bevatten.
Schrijf mee!