De kameleon bekent kleur

De koning van de camouflage heeft weldra geen geheimen meer voor de mens. Volgens Devi Stuart-Fox zou het voornaamste doel van deze fysische eigenschap niet dienen om zich te verstoppen... maar eerder om op te vallen! Doch als hij ervan gebruik maakt om zich te beschermen tegen gevaar, dan heeft hij alles netjes bestudeerd. Gaande van de omgeving tot de visuele eigenschappen van de belager zoals blijkt uit een tweede onderzoek van dezelfde auteur.

Het is dankzij een studie van 21 dwergkameleons dat een ploeg van de universiteit van Melbourne de mythe heeft kunnen achterhalen. Hun kleurveranderingen werden geobserveerd gedurende een duel met soortgenoten alsook in het bijzijn van roofdieren. De meest intense kleurverandering werd opgemerkt tijdens de eerste situatie. Dit leidde bij de auteurs tot de conclusie dat deze eigenschap in eesrte instantie ontwikkeld was om zijn soortgenoten te herkennen.

Dit onderzoek, uitgegeven in het tijdschrift Plos Biology was niet voldoende om de honger van Devi Stuart-Fox te stillen. De ploeg zette haar onderzoek dan ook voort om de mechanismen te begrijpen die optreden als het dier zich effectief probeert te verbergen voor een roofdier. De wetenschappers hebben zo 16 kameleons gevangen, 8 mannetjes en 8 vrouwtjes met de bedoeling deze te confronteren met realistische modellen van twee van hun meest belangrijke predatoren: de giftige "boomslang" en de klapekster.

Slang en klapekster

Het experiment is in twee fases verlopen: de kleuren van de kameleon analyseren voor de aankomst van de belager en vervolgens de veranderingen noteren van zodra hij de predator opmerkt. Omdat de ogen van kameleons verschillen van de onze door het feit dat zij UV-stralen kunnen waarnemen, hebben de onderzoekers een spectrometer gebruikt.

Op het eerste zicht lijkt de kameleon zicht beter te camoufleren bij de klapekster. Zijn huid-pigmenten sluiten beter aan bij de kleur van de omgeving dan in aanwezigheid van de slang. Maar een meer diepgaande analyse nuanceert deze vaststelling.

Zo ziet een slang minder goed dan een klapekster, de kameleon is dus niet minder goed verstopt, hij heeft zich gewoon aangepast aan de predator.

Verder stelt het rapport, gepubliceerd in Biology Letters, dat de vermomming voor de slang bleker is dan voor de vogel.

Dit verschil is waarschijnlijk te danken aan de manier waarop deze twee roofdieren hun prooi aanvallen, legt de auteur uit. De vogel komt uit de lucht en ziet zijn prooi dus op een donkere achtergrond. De slang valt de kameleon dan weer van beneden of zijdelings aan. Hij ziet de prooi met de lucht als achtergrond. Het is dus verstandig een bleke kleur aan te nemen tegen deze lichte achtergrond om aan de slang te ontsnappen. © 2008 - 2010 Andreas, gepubliceerd in Dier en Natuur (Nieuws uitgelicht...) op 11-06-2008, laatst gewijzigd op 11-06-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Andreas is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Jemenkameleon: De Jemenkameleon wordt ook wel eens helmkameleon genoemd. De Latijnse naam hiervoor is Chamaeleo calyptratus. Het zijn solitair levende reptielen die graag in bomen klimmen.
• De algemene lichaamsbouw van een kameleon: Kameleons zijn reptielen met een bijzondere lichaamsbouw: ze hebben een grijpstaart, onafhankelijk van elkaar beweegbare ogen en grappige grijppootjes. Verder hebbe…
• Grappige uitvinding: Oranje Hoofdparaplu: Oranje Hoofdparaplu. Dit hoofddeksel wordt alleen gedragen tijdens een massale volksgekte. De hoofdparaplu staat erg grappig. Dat vormt een verklaring voor het feit…
• Phar Lap - racelegende op Australische bodem: Tot nu toe bevonden zich in mijn special alleen Amerikaanse renpaarden. Phar Lap is geen Amerikaan maar een Australiër. Hij wordt gezien als de grootste Australi…
• Vinken in Nederland: Een kleinere soort vogels in Nederland zijn de Vinken. Vinken zijn vooral te herkennen aan hun brede stevige snavel, waar ze moeiteloos zaden kunnen openbreken. Er leven 12 verschillende…

Bronnen en/of referenties

• www.unimelb.edu.au