Zijn de 80-kilometerzones in steden een goed idee geweest?

Op 1 november 2005 zijn er zogenaamde 80-kilometerzones rond de vier grote steden ingevoerd, door toenmalig minister van Verkeer Carla Peijs (CDA). In deze zones, waar je niet harder mag rijden dan 80 kilometer per uur geldt bovendien trajectcontrole. Is dit een goed idee geweest of kan men het als een flop beschouwen?

De locaties van de 80-kilometerzones

Het ging hier specifiek om de parallelbanen van de A12 bij Utrecht tussen Oudenrijn en Lunetten, de A20 bij Rotterdam tussen knooppunten Kleinpolderplein en Terbregseplein, de A10 West bij Amsterdam tussen Nieuwe Meer en de Coentunnel en de A12 bij Den Haag tussen het Prins Clausplein en Den Haag centrum.

Europese Hof van Justitie

Volgens het Europese Hof van Justitie voldoet Nederland niet aan de Europese normen voor de luchtkwaliteit en loopt daarom kans om een boete te krijgen. Om dit te ontlopen kondigde minister Peijs het plan van de zones aan in de Tweede Kamer (eind 2004). Ze hoopte dat door de snelheidsbeperking de luchtvervuiling en geluidsoverlast te doen verminderen, in ieder geval in de grote steden.

Verhogen snelheid op Nederlandse wegen

De minister had eerder een plan om de maximumsnelheid te verhogen van rustige wegen, maar zag hier vanaf (bepaalde trajecten de maximumsnelheid verhogen van 100 naar 120 kilometer per uur). Dit ook in verband met de Europese normen voor de uitstoot van schadelijke stoffen. De minister is dus blijkbaar onder de indruk van de sancties waarmee het Europese Hof van Justitie dreigt.

Experiment

Voordat Peijs de 80 kilometer zones invoerde heeft ze sinds 2002 hier al mee geëxperimenteerd. Op de A13 bij Overschie, waar al een 80-kilometerzone liep, werkte het in ieder geval zijn vruchten af. De minister zegt dat daar de lucht een stuk schoner is geworden, de geluidsoverlast is verminderd en de vertraging voor de automobilist beperkt is gebleven.

Trajectcontrole

De maximumsnelheid van 80 km/uur in de zones wordt gecontroleerd met trajectcontrole. Met dit systeem wordt de snelheid op een bepaalde afstand van elke passerende auto gemeten. Niet op één punt dus, maar aan het begin en het eind. Daardoor is het mogelijk om de gemiddelde snelheid over deze afstand te meten. Ligt de gemiddelde boven de snelheidslimiet? Dan krijgt men thuis een bekeuring toegestuurd. Zelf vind ik dit een uitstekend systeem, omdat je snelheid niet op één punt wordt gemeten (denk aan de welbekende flitspaal). Nadeel vind ik wel dat je te gefocust bent op de 80 km/h. Een oplossing? Gebruik de Cruise Control van je auto!

Kritiek op de zones

Eind januari 2006 kwam er al een analyse van de snelheidsbeperking door de Verkeers Informatie Dienst (VID). Zij hebben berekend dat de totale filedruk op de trajecten in de periode 1 november tot 15 december 2005 tien procent hoger ligt dan in dezelfde periode in het jaar ervoor. Opvallend is dat in de rest van Nederland vijf procent meer filedruk was. Minister Peijs zag in deze analyse nog geen aanleiding om haar beleid rond de 80-kilometervakken bij de vier grote steden te veranderen. Volgens haar geldt dit vooral voor Den Haag en Utrecht en ze meende dat er nog te weinig ervaring mee is opgedaan (het is pas sinds 1 november 2005 ingevoerd). Dit vind ik vreemd omdat ze eerder zelf heeft geëxperimenteerd met de kilometerbeperking en op basis van die resultaten de zones heeft ingevoerd.

Den Haag een fiasco

Daarnaast bleek in Den Haag de meetapparatuur, die hardrijders opspoort, niet te werken. Doordat automobilisten dit in de gaten kregen ontstonden alsnog grote snelheidsverschillen en files, aldus Peijs. Op 1 mei 2006 kwam het bericht dat de 80 kilometerzone bij Den Haag wordt afgeschaft. Sinds 1 november 2005 is bij Utrecht het aantal files toegenomen met 11%, bij Rotterdam 17% en bij Den Haag 69%. De lagere snelheid blijkt de luchtkwaliteit ook niet te verbeteren. Het is daarom naar mijn mening ook terecht dat de stekker er bij Den Haag uit is getrokken, maar waarom nog niet bij de andere gebieden?

Hoe gaat het anno 2008 met de 80-kilometerzones?

Nu is bekend dat de luchtkwaliteit wel is verbeterd (de hoeveelheid fijnstof is met bijna 10 procent gedaald), maar de doorstroming toch nog niet helemaal vlekkeloos verloopt. Onze huidige verkeersminister Camiel Eurlings wil daarom de zones doen verdwijnen. Hij is bezig met een aantal andere experimenten, waaronder met dynamische of variabele snelheden. Als dat positief resultaat oplevert, gaan de 80-kilometerzones inderdaad verdwijnen.

Wat mij opviel is de reactie van GroenLinks. Nu bekend is dat de hoeveelheid fijnstof is gedaald en ook de hoeveelheid NOx-uitstoot, dat bijdraagt aan smogvorming, gedaald is met 20 tot 30 procent, willen zij zo snel mogelijk 80-kilometerzones op alle rijkswegen langs en door grote steden waar de luchtnormen worden overschreden. Dat lijkt me toch een beetje overdreven, want de doorstroming van het verkeer is niet gewaarborgd. En over nog meer files zijn de meeste Nederlanders niet te spreken.

De resultaten van de experimenten van minister Eurlings worden in 2009 verwacht. Tot die tijd blijven de 80-kilometerzones op de A12 Utrecht, A10 Amsterdam en A20 Rotterdam van kracht (inclusief trajectcontrole!). © 2008 Victorho, gepubliceerd in Auto en Vervoer (Nieuws uitgelicht...) op 19-07-2008, laatst gewijzigd op 21-07-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Victorho is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Trajectcontrole: Trajectcontrole wordt gebruikt om snelheden te meten en vervolgens om de overtreders te bekeuren. Opvallend is dat de snelheid niet op één punt wordt gemeten, maar dat het om de gemiddelde s…
• Amsterdam wil schoner millieu: Amsterdam komt met een voorstel voor t milieu in Amsterdam schoner te maken, hier kun je lezen welke maatregelen ze daar voor gaan nemen. En nu maar hopen dat het ook zijn efec…
• Flinke verhoging verkeersboetes: Per 1 april 2008 zijn de verkeersboetes flink omhoog gegaan. De hoogte van de boete is afhankelijk van het gevaar van de overtreding. Hiermee hoopt de politie minder overtred…
• Smogalarm - zin of onzin?: Om de zoveel tijd worden we er weer mee geconfonteerd; het smogalarm. Op het nieuws horen we dan dat door de weersomstandigheden de luchtvervuiling van dien aard is dat we langzame…
• Kleinere auto's steeds volwassener en dus populairder: Nog niet zo lang geleden werden kleinere auto's vaak smalend boodschappenautootjes genoemd. Je kon er mee op en neer naar de supermarkt of de kinderen n…

Bronnen en/of referenties

• http://www.nu.nl/news/1624616/75/80_kilometerzones_verdwijnen_mogelijk.html
• http://www.nrc.nl/anp/binnenland/article155351.ece
• http://www.elsevier.nl/web/nederland/meerfilesdoornieuwe80kilometerzones.htm
• http://www.bezuidenhout.nl/html/kwartaal_1_2006.html
• http://www.elsevier.nl/web/nederland/vanaf1november80kmrondgrotesteden.htm
• http://www.elsevier.nl/web/politiek/peijssmallerewegenenlageresnelheid.htm
• http://www.rtl.nl/(/actueel/rtlnieuws/)/components/actueel/rtlnieuws/2006/05_mei/01/binnenland/0501_0700_80_km_zone_afgeschaft.xml